صفحه اصلی صنعت مبلمان گفت و گو با مرجان احرابی فرد، مدیرکارگروه طراحی مبلمان اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان

گفت و گو با مرجان احرابی فرد، مدیرکارگروه طراحی مبلمان اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان مبلمان

مرجان احرابی فرد
nowrooz

طراحی مبلمان یکی از دغدغه های همیشگی فعالان این حوزه بوده است. تولیدکنندگان چه با جریان طراحی معاصر همسو باشند و چه نباشند، همیشه با موضوع طراحی مبلمان برای جلب توجه بیشتر مخاطبان آشنا بوده اند. طراحان و معماران داخلی نیز بر تأثیر مهم طراحی مبلمان و محصولی که در دیزاین نهایی خود به کار می گیرند، آگاهند و نسبت به آن دغدغه مند. از این روی برای پرداختن به این موضوع با کارشناسی گفت و گو کردیم که خودش هم طراح است و هم تولیدکننده. مرجان احرابی فرد که دانش آموخته طراحی داخلی از آکادمی بین المللی طراحی انگلیس است، به سبب حضورش در اتحادیه تولیدکنندگان و صنعتگران مبلمان هم به خوبی از وضعیت صنعت مبلمان آگاه است و هم بر نقاط قوت و ضعف بخش طراحی واقف. با او که مدیر کارگروه طراحی مبلمان اتحادیه است به گفت و گو نشستیم تا نگاهی دقیق تر به آسیب های کرونا بر پیکره صنعت، وضعیت امروز و چشم انداز سال ۱۴۰۰ داشته باشیم.

به نظر شما بحران کرونا چه تأثیری بر روی صنعت مبلمان ایران داشت؟

صنعت مبلمان هم مثل بقیه صنایع آسیب دید. حتی پر رونق ترین صنعت در این دوران یعنی صنعت غذایی نیز آسیب دید. اما هر تولید کننده ای باید از شرایط پیرامونش آگاه باشد. به تصور من و با توجه  به بررسی هایی که داشتم تولیدکنندگانی که در بخش طراحی و دیزاین فعالیت بیشتری داشتند و کالاهایی تولید می کردند که علاوه بر زیبایی آسایش و راحتی بیشتری هم داشته اند آسیب کمتری دیده اند. همه ما به سبب همه گیری ویروس کرونا زمان بیشتری را درخانه سپری می کنیم و حضورمان در فضاهای بیرونی خیلی کمرنگ شده است. نقش مبلمان در فضاهای داخلی بسیار تأثیرگذار است. در این دوران خیلی از مشتریان در کنار زیبایی به جنبه راحتی مبلمان توجه بیشتری کردند و سؤالات متعددی برایشان پیش آمد؛ از جمله در زمینه تأثیر مبلمان در بزرگ یا کوچک کردن فضای زندگی. همه این مسائل باعث شد تا نوع انتخاب مردم تغییر کند و به سمت مبلمانی برود که زیبا، کاربردی و راحت باشند. طبیعتا تولید کننده ای که در مجموعه کاری خود طراح و دیزاینر داشته در این زمینه آسیب کمتری دیده است.

به نظر شما وضعیت فعلی طراحی مبلمان ایران در نسبت جهانی چطور است؟ ما طراحان شایسته ای در این حوزه داریم اما به نظر می رسد فعالیت این طراحان در حوزه تولید به شکل جزیره ای است و صنعت به طور منسجم و ساختارمند با این طراحان در ارتباط نیست.

سؤال بسیار خوبی است. چون ما برای شروع هر تغییر باید به مختصات فعلی آن اشراف داشته باشیم. در مختصات فعلی صنعت مبلمان پتانسیل های بسیار خوبی در بخش طراحی و ایده پردازی وجود دارد اما بدنه اصلی صنعت مبلمان از تولیدکنندگانی تشکیل شده که عمدتا برای سال های طولانی به شکلی سنتی و روتین کارکرده اند و از تغییر دادن بازار هدف و آسیب رسیدن به آمار فروششان می ترسند. در نتیجه این بدنه اصلی نسبت به اینکه طراح را جذب کند و بپذیرد، مقاومت دارد. ناگفته نماند که طراحان ما در حد ایده پردازی بسیار عالی عمل می کنند اما متأسفانه به اندازه کافی با دانش ساخت و یراق آلات و ماشین آلات ساخت آشنایی ندارند. همچنین به موضوعاتی که اجرای طرح را با محدودیت رو به رو می کنند آگاه نیستند. طبیعتا این موضوع بسیار آسیب زننده است و مانع از این می شود که این دو قشر به فصل مشترکی به نام مبلمان و خوانش یکسان برسند.

خانم احرابی فرد با توجه به اینکه رشته هایی مانند طراحی صنعتی و صنایع مبلمان برای رفع این کاستی در حوزه طراحی شکل گرفته اند، چرا این معضل کماکان ادامه دارد؟

با توجه به جلسات متعددی که بین شورای ملی مبلمان و دانشگاه هایی که صنایع چوب را تدریس می کنند برگزار شده است، به نظر می رسد منشأ این عدم آگاهی به طراح مربوط نیست. اشکال از شرح درس ها و سرفصل های دانشگاهی است که دانشجویان را با مهارت های ساخت آشنا نمی کند. در واقع زنجیره ای از دلایل باعث می شود که یک دانشجوی صنایع مبلمان یا طراحی صنعتی آگاهی لازم را نداشته باشد.
با یک مثال می شود این موضوع را بهتر توضیح داد. شما وقتی یک برنامه آشپزی را نگاه می کنید، به نظرتان می رسد که می توانید آن غذا را برای مراسمی که در پیش دارید تهیه کنید اما در واقعیت شما با محدودیت هایی از جمله توانایی، حوصله و امکاناتتان مواجه می شوید و از پختن آن غذا صرف نظر می کنید. این حکایت طراحانی است که صرفا در حد ایده پردازی عمل می کنند.
اما از طرفی افرادی نیز هستند که در پایان این برنامه آشپزی با خود می گویند که اگر من تغییری در این دستور غذایی صورت دهم یک اتفاق جدید خواهد افتاد. پس در لحظه مرحله ایده به اجرا را شروع می کند.
خب طراحانی هم هستند که دانش ساخت را دارند و برای ارائه محصول جدید نیاز دارند آزمون و خطا کنند ولی هیچ صنعتگری فضا و امکانات خط تولید را در اختیار طراحی قرار نمی دهد که بخواهد نمونه یا پرتوتایپ تولید کند. از طرف دیگر اگر صنعتگر بخواهد این نفوذپذیری را نسبت به جذب طراح داشته باشد باید ریسک کم شدن سهمش از بازار را بپذیرد چرا که باید محصولی جدید به مخاطب عرضه کند.
به این دلایل است که آن گروه از طراحان که نسبت به ساخت محصول هم دانش کافی دارند جذب صنایع نمی شوند و خودشان تمام مشکلات و مسائل را از ایده پردازی تا اجرا می پذیرند. آن ها به تولید کنندگانی در حد کارگاه های محلی مراجعه می کنند و به قول شما به صورت جزیره ای و آزاد ایده شان را اجرا می کنند.

مزایا و معایب این نوع از تولید چیست؟

هزینه این شیوه تولید بسیار بالا و گران بهاتر از محصولی است که به صورت انبوه در کارخانه تولید می شود. البته در عصر جدید که پایداری جزو مگاترندهاست این شیوه تولید به سبک پایدار نزدیک تر است. چون سوخت کمتری از کارگاه به محل ارائه مصرف می شود و زمان کمتری طول می کشد. اما همانطور که گفتم استفاده از یک کارگاه محلی برای به وجود آمدن کالایی که به طور کامل از جنس تفکر دیزاین است و ارزش افزوده دیزاین دارد به هزینه تمام شده کالا اضافه می کند. پس این کالا مخاطب خاص دارد و خوشبختانه این مخاطب خاص وجود دارد. اما نهایتا افرادی که تأثیرگذار هستند و می توانند یک ایده را به اجرا برسانند و می خواهند ارزش افزوده طراحی را به آن اضافه کنند قطعا دیگر حاضر نیستند با عدد پایین تر وارد این صنعت شوند. البته در همه جای دنیا کسب و کارهای بوتیکی و کوچک شکل می گیرد که حال و هوای خودشان را دارند.

منظورتان از دیزاین جنبه عملکردی است؟

منظورم دیزاین به عنوان یک ترند نیست؛ هر چند خوشبختانه پیش بینی شده است که دیزاین تا سال ۲۰۵۰ جزو ترند ها باقی می ماند اما فارغ از قضیه ترندی بودن دیزاین سهل کردن زندگی انسان را به همراه دارد. در واقع برای همگام شدن با اتفاقاتی که برای ۵۰ سال آینده در دنیا پیش بینی شده است به ابزار نیاز داریم دیزاین ابزاری است که خیلی می تواند به این موضوع کمک کند.
در اینجا بحث کاربردی بودن دیزاین و «تولید آسایش» به طور ویژه در فضاهای داخلی مطرح است؛ شما زمانی که در فضای کاری یا فضای خانه هستید نیاز به آسایش و راحتی دارید. این موضوع در اولویت قرار دارد و باید آن را مد نظر گرفت ولی اگر کاربرد یک صندلی را فقط برای نشستن بدانید تمام صندلی های موجود در بازار همین کاربرد دارند. حال اگر ما مبلمان را به عنوان ابزار ایجاد آسایش و راحتی و در واقع عامل به وجود آمدن تعامل بین مخاطب و فضا بدانیم، می توانیم موقعیتی را تصور کنیم که یک شخص ساعت ها در دفتر کارش حضور دارد و بودن در این فضا برای او لذت بخش است چون مبلمان تجربه بهتری از حضور در فضا برای آن شخص به وجود می آورد. به همین دلیل است که دیزاین می تواند زندگی را سهل تر کند. چه زمانی که برای استراحت در خانه هستید چه زمانی که در فضای کاری و یا در هر مکان دیگری با  هر رفتار دیگری هستید. در واقع تأثیر دیزاین بر رفتار و اینکه محصول بر پایه رفتار طراحی شود خیلی مؤثر است.

در جایی از صحبت هایتان به این موضوع اشاره کردید که اگر تولیدکننده به سمت طراحی روی بیاورد سهمش از بازار کم می شود، این یعنی ذائقه مخاطب ما در مبلمان به ویژه مبلمان خانگی آماده تغییر نیست و نمی تواند طراحی های مدرن و معاصر را بپذیرد؟

نمی توانم به طور صد درصد بگویم که ذائقه مخاطب آمادگی تغییر را دارد. در حوزه مبلمان اداری ما همین حالا هم محصولات بسیار خوبی داریم و تولیدکنندگان با طراحان تا حدی همکاری دارند و اگر مشکلاتی نظیر کرونا و تحریم نبود می توانستند محصولاتشان را در نمایشگاه های خارجی به نمایش بگذارند. عمده مشکل ما در مبلمان خانگی است. در واقع مسئله اینجا مثل قضیه مرغ و تخم مرغ است. اول تولید کننده باید این کالا را وارد بازار کند که سطح ذائقه عمومی را بالا ببرد یا اول باید این نفوذ پذیری از جانب مشتری وجود داشته باشد؟
در همه جای دنیا روال به این شکل بوده که گام اول را تولید کننده برداشته است. طراح و تولید کننده با هم همراه بودند که توانستند کالای خودشان را وارد بازار کنند و سطح ذائقه مشتری را بالا ببرند. من بارها به عنوان داور در نمایشگاه ها از تولیدکنندگان پرسیده ام که چرا از رنگ های قهوه ای و فندقی و ماهاگونی فاصله نمی گیرید؟ آیا برای فضاهایی که روز به روز کوچکتر می شوند این مبلمان سنگین با این حجم منبت کاری لازم است؟ اما آن ها می گویند ما با این کارها فروش را از دست می دهیم و این موضوع دردآور است.
البته می بینیم که در مخاطب خاص و در گروه هدف A  و A+ این نفوذ پذیری وجود دارد. چون این گروه ها به نقاط مختلف دنیا سفر می کنند و از آنجا که خانه های بهتری دارند و از امکانات و تنوع مالی بیشتری برخوردارند نسبت به دیزاین بسیار نفوذ پذیرتر هستند. در واقع قشر متوسط یا پایین تر حتی اگر بخواهند از دیزاین بهره مند شوند باید عدد گزافی را پرداخت کنند. در نتیجه از این کار صرف نظر می کنند و جذب همان چیزی می شوند که تا به حال بوده است. در حالی که قشر متوسط در جهان کسانی هستند که پذیرش بیشتری برای ذائقه دیزاین دارند. چرا که در همه جای دنیا یک برند اکونومی [اقتصادی] مثل ایکیا وجود دارد که همه محصولاتش بر پایه دیزاین است و با پایین ترین قیمت به دست مخاطبان می رساند اما صنعت ما هنوز به این مرحله نرسیده است.
مسیر سخت است اما من قدم گذاشتن در آن را وظیفه تولیدکننده می دانم نه مخاطب. البته  به تعداد انگشت شمار تولیدکنندگانی هم هستند که برای همکاری با طراحان به ما مراجعه می کنند.

فکر می کنید با توجه همه معضلاتی که به آن ها اشاره شد برای اینکه رابطه بین قشر طراح و تولیدکننده بهتر شکل بگیرد ما شاهد تولید محصولاتی با همین نگاه دیزاین شده برای عموم مردم و نه فقط مخاطب خاص باشیم، لازم است چه اقدامی صورت بگیرد؟


واقعیت این است که ایران در طراحی و کانسپت پتانسیل بسیار بالا و در سطح جهانی دارد کما اینکه در ساخت ماشین آلات هم بسیار خوب عمل می کند. این موضوع را در نمایشگاه های ماشین آلات صنعت مبلمان به وضوح می توان دید اما آن اتفاقی که این دو قشر را به هم پیوند دهد هنوز رخ نداده است.
اتحادیه به عنوان نهادی که مسئول ارتباط بین صنعت و دانشگاه است در اینجا وظیفه سنگینی دارد معرفی طراح مورد تأیید و تدوین پروتکل هایی برای امنیت طرح، خواسته تولیدکننده و طراح، که ما در تلاشیم تا این زیرساخت ها را فراهم کنیم.
ما در سال ۹۸ در نمایشگاه بین المللی رویداد طراحی مبلمان تهران را برگزار کردیم و استارت ایجاد این پیوند را زدیم. در واقع علی رغم اینکه از تثبیت شدن این موضوع و گرفتن توافق آرا تا زمان اجرا فرصت بسیار کمی داشتیم و فضای غرفه های نمایشگاه هم مشخص شده بود اما به جریانی خیلی پویا بدل شد که اصلا باورکردنی نبود.
البته در ابتدا با اکراه بسیار زیادی از جانب طراحان مواجه بودیم. چرا که طراحان همیشه از بابت کپی شدن آثارشان نگرانی هایی دارند ولی خوشبختانه با پیش بینی هایی که به لحاظ حقوقی انجام گرفته بود و پروتکل هایی که اتحادیه در نظر گرفت، توانستیم از طرح هایشان مراقبت کنیم. تا جایی که در روزهای پایانی نمایشگاه تولیدکنندگان محصولاتی را که طراحان برایشان طراحی کرده بودند، معرفی می کردند و بسیار راغب بودند که در نمایشگاه های آتی نیز حضور پیدا کنند.
هدف از رویداد مبلمان تهران این بود که نشان بدهیم یک طراح می تواند چه کالایی تولید کند و این فضا را برای ترغیب کردن تولید کننده به وجود بیاوریم. خوشبختانه در این بخش موفق بودیم و درست بعد از رویداد مبلمان تهران کارگروه طراحی مبلمان شکل گرفت. در سال گذشته با توجه به کرونا و محدودیت های زیادی که برای همه به وجود آمد جلسات مداوم و پیوسته ای در کارگروه تشکیل دادیم و از حضور بزرگان حوزه صنعت و طراحی کمک گرفتیم.
به شکر خدا می توانم بگویم این هم اندیشی ها نتایج بسیار خوبی داشته و اتفاقات بسیار خوبی افتاده است. در پایان نمایشگاه نیز وزارت صمت به ما قول های بسیار خوبی داد که از ما حمایت کند. دکتر احمدیان نیز خیلی برای ایجاد این فضا ما را حمایت کردند. می دانید که متولی چنین جریاناتی بودن مشکلات خودش را دارد چرا که در مواجهه با مقاومت بدنه کلاسیک صنعت مبلمان قرار می گیرد. ما برای سال ۱۴۰۰ خبرهای خیلی خوبی داریم.

نمایشگاه مبلمان منزل 1400
پوستر رویداد طراحی مبلمان تهران – مرجان احرابی فرد مدیر کارگروه طراحی مبلمان اتحادیه است و این کارگروه برگزاری رویداد طراحی مبلمان را بر عهده دارد

خانم احرابی فرد ممکن است چند نمونه از این خبرها را بگویید؟

بله حتما. اتفاقاتی که افتاد همه در جهت این بود که ما به ساز و کاری برای هماهنگی این دو حوزه دست یابیم. در واقع یک تعداد سمینار، وبینار و نشست هایی برای فرهنگ سازی برگزار می کنیم و همچنین کارگاه هایی زود بازده که بتوانیم طراحان را با نحوه ساخت و از طرفی صنعتگران را با حوزه دیزاین آشنا کنیم. در کارگروه طراحی مبلمان یک فضای بین رشته ای در حال شکل گیری است. دفتر اتحادیه فضا و امکانات آموزشی بسیار خوبی دارد و بنا داریم این آموزش ها را با ارائه مدارک معتبر انجام دهیم. در سه ماه تابستان آموزش های بسیار جدید با همکاری مجموعه های معتبر خواهیم داشت که تاکنون مشابه این دست آموزش ها در ایران اتفاق نیفتاده است.
همچنین امسال شاهد برگزاری مسابقات و نمایشگاه های بسیار خوبی خواهیم بود. از جمله «رویداد طراحی مبلمان تهران» که پیش تر هم برگزار شد و هدف از برگزاری آن ایجاد پیوندی قوی تر میان طراحی و تولید است و مردم نیز این گونه از تأثیر حضور طراحان در کنار تولید کنندگان آگاه تر می شوند.
انتهای سال گذشته هم مسابقه مبلمان دیگری به نام بنه برگزار شد که من از داورانش بودم و آثار بسیار زیاد با کیفیت بالا به دست ما رسیده است. به هرحال همه این ها نوید بخش این جریان است که حرکت های تازه ای از سوی جامعه شروع شده است. ان شاالله امسال شاهد اتفاقات خوبی خواهیم بود.

و صحبت پایانی خانم احرابی فرد؟

پیام اصلی من به طراحان این است که نقش شما در شکل گیری آینده صنعت مبلمان بسیار مهم و تأثیرگذار است. لطفا حضور داشته باشید.
گر به تنهایی ماهی می شوی
در پناه حور خورشیدی شوی

یعنی اگر دست در دست صنعتگر بگذارید اتفاقات بسیار بزرگتری خواهد افتاد. چرا که در این حوزه نیاز به همکاری و کارهای گروهی بسیاری وجود دارد. به امید تجربه حضور در بازارهای جهانی.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۳۴۷

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

همکارى ایکیا با تسلا براى تولید مبلمان هوشمند

تا به حال چقدر به تلفیق مبلمان و وسایل خانه خود با تکنولوژی های در اختیارتان فکر کرده اید؟…