صفحه اصلی دانش و فناوری رقابت یا انحصار؛ جا برای همه هست

رقابت یا انحصار؛ جا برای همه هست

۳
رقابت در بازار

ایالات متحده آمریکا ادغام شرکت آلمانی تی-موبایل (T-Mobile) و شرکت آمریکایی اسپرینت (Sprint) را به ارزش ۲۶.۵ میلیون دلار تایید کرد. دولت فدرال چهار دهه است که در برخورد با قوانین ضد انحصار سهل انگاری کرده است. این درحالی است که تحقیقات نشان می دهد که ادغام شرکت ها نوعی فعالیت انحصار طلبانه است که به منظور فتح بازار خاصی شکل می گیرد و علاوه بر کاهش رقابت در بازار و صنعت مربوطه و افزایش میلیاردها دلاری هزینه های مصرفی، فاصله طبقاتی را نیز افزایش می دهد.

ایالات متحده با وجود سه قانون اصلی ضد انحصار فدرال، قانون شرمن (Sherman Act)، قانون کمیسیون تجارت فدرال (Federal Trade Commission Act) و قانون کلایتون (Clayton Act) تا اواخر سال های ۱۹۳۰ در اجرای قوانین ضد انحصار هیچ گونه شدت عملی به خرج نداد، تا اینکه در دوره ریاست جمهوری تئودور روزولت (Theodore Rooselvet)، تورمن آرنولد(Thurman Arnold) مدیر بخش ضد انحصار وزارت دادگستری، سه دهه با قدرت تمام این قوانین را اعمال کرد، و تا جایی پیش رفت که حکم به انحلال شرکت استاندارد اویل (Standard Oil) داد. پروند انجمن پزشکی آمریکا که برای اولین با به پزشکان اجازه می داد با سازمان های حفظ سلامت همکاری کنند، نمونه دیگری از اعمال قوانین ضد انحصار است.

اوایل سال های ۱۹۷۰ کم کم شرایط سمت و سویی دیگری پیدا کرد و در دروه ریاست جمهوری رونالد ریگان در سال ۱۹۸۱ با ریاست ویلیام باکستر (WilliamBaxter) و جیمز میلر (James Miller)، دو حقوق دان محافظه کار همفکر ریگان در سمت بخش ضد انحصار و کمسیون تجارت فدرال FTC این قوانین دوباره رنگ باختند.

توجه یک جانبه باکستر، میلر و قضات هم فکرشان بر توسعه سود آوری اقتصادی، کاهش دامنه اعمال قوانین ضد انحصار را در پی داشت، این شرایط آزادی عمل بیشتری به کسب و کار ها داد تا از طریق ابزار غیر رقابتی به دنبال کسب سود بیشتر بروند. به طبع صنایع بی شماری – از مهندسی تحقیق و ارتباطات گرفته تا کارخانه های سودا و سازندگان تایر – تحت سلطه تعداد انگشت شماری از شرکت ها در آمدند.

زمانی که شرکت های خاصی قدرت بازار را در دست می گیرند، قادرند قیمت کالایی را افزایش دهند. در حالیکه قیمت همین کالا در یک فضای رقابتی می تواند، پایین تر باشد. مصرف کنندگان ناچارند تنها از آنها خریداری کنند و در نتیجه شرکت های انگشت شماری با افزایش قیمت ها سود خود را افزایش می دهند و ثروت به شرکت های معدودی که بازار را در دست دارند منتقل می شود. با انحصار و ادغام که نوعی رفتار ضد رقابتی است، قدرت بازار نیز در اختیار شرکت های خاصی قرار می گیرد. و همین روند تکرار می شود. از آنجایی که مدیران و مالکان کسب و کارها در هر صنعتی سودای ثروتمند تر شدن را در سر می پرورانند در نهایت رفتارهای ضد رقابتی افزایش می یابد و نابرابری اقتصادی گسترش پیدا می کند، توافق تی-موبایل و اسپیرینت نمونه بارزی بر این ادعاست.

در صنعت درمان نیز همین وضعیت پیش آمد، زمانی که در آمریکا لایحه حفاظت از بیمار و مراقبت مقرون به صرفه شکل قانونی پیدا کرد، موج عظیمی از ادغام های بیمارستان ها شکل گرفت. به دنبال آن قیمت ها تا میزان ۲۰ درصد افزایش یافت و انتقال ثروت از مصرف کنندگان فقیرتر به سوی مالکان ثروتمند بیمارستان و مدیران اتفاق افتاد.

صنعت هواپیمایی نیز نمونه دیگری از مالکیت اشتراک است. از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ هفت سهام دار کنترل ۶۰ درصد از هواپیمایی ایالات متحده را دردست داشتند. ۲۷.۵ درصد دلتاDelta ۲۷.۳ درصد جت بلو (JetBlue) و ۲۳.۳ درصد ساوت وست (Soutwest). بنا بر گفته اینر ایل هاگ (Einer Elhaug) – پرفسور حقوق دانشگاه هاروارد- این شیوه از مالکیت مشترک کمپانی های متعدد در هر صنعتی به احتمال زیاد به قیمت های ضد رقابتی می انجامد و قدرت تعیین قیمت ها در دستان تعداد معدودی قرار می گیرد. بر اساس مقاله ای در ۲۰۱۸ روشن می شود که مالکیت اشتراکی صنعت هواپیمایی، قیمت بلیط ها را از سه تا یازده درصد افزایش داده است و مطالعات صنعت بانکداری و سایر صنایع نیز نتایج یکسانی به دست آورده است.

امروزه شکاف میان ثروتمندان و فقرا با شدتی بی سابقه، بیشتر می شود به طوری که نیازی روزافزون برای حل مشکلات ایجاد کرده است. ایالات متحده می تواند از طریق سخت گیری درباره رفتارهای ضد رقابتی در داد و ستد و بازرگانی رشد فزاینده شکاف طبقاتی را مهار کند. همان کاری که در اواسط قرن بیستم انجام داد.

به دلیل سهل انگاری در اجرای قوانین ضد انحصار و تمرکز بیش از پیش بر سود آوری در طول چهار دهه اخیر، تصویر فعلی از ایالات متحده آمریکا چندان چنگی به دل نمی زند.

با پرداخت قیمت های بالاتری که در صورت اجرای قوانین ضد انحصار – در یک فضای رقابتی سالم – می توانست پایین تر باشد جیب سرمایه داران ثروتمند، پرتر شده است. تحقیقات نشان می دهد که نابرابری اقتصادی از سال۱۹۸۰، شروع شده و در دروه ریاست جمهوری رونالد ریگان، روندی رو به رشد پیدا کرده است.

حال در سوی دیگری از جهان، در بازار مبلمان هندوستان فعالیت رقابتی شکل می گیرد. با حضور گسترده ایکیا در این بازار،کمپانی فلیپ کارت(Flipkart) تصمیم می گیرد تحت نام تجاری خود پرفکت همز (Perfect Homes) برند جدیدی با عنوان پی یور وود (Pure Wood) راه اندازی کند تا بتواند محصولات تمام چوب خود را به فروش برساند و پابه پای برندهای اربن لدر (Urban Ladder) و پپرفرای (Pepperfry، با رقیب آمریکایش آمازون بر سر بازار مبلمان رقابت کند.

ایکیا غول بازار مبلمان جهان در افتتاحیه اولین فروشگاه خود در شهر حیدر آباد هندوستان از برنامه های جسورانه اش برای فتح بازار مبلمان این کشور خبر داد و در پی آن، رقابت در بازار مبلمان هندوستان اوج گرفت.

پی یور وود تحت نام تجاری پرفکت همز با تولیدکنندگان محصولات تمام چوب شهرهای جیپور(Jaipur) و جُداپورا (Jodhur) واقع در راجِستان(Rajasthan) همکاری آغاز کرد. مجموعه محصولات چوبی این برند آمر (Amer)، مهرانگاه (Mehrangah)، ناهاراگاره (Nahargarh)، تاراگاره (Taragarh) و جایزالمر (Jaisalmer) نام دارد که قیمت آنها بین ۵۰۰۰۰ تا ۷۰۰۰۰ روپیه است.

کمپانی فلیپ کارت معتقد است که در سال ۲۰۲۰ شبکه های فروش آنلاین ۲۵ تا ۳۰ درصد بازار سازمان یافته مبلمان را قبضه می کنند. صنعت مبلمان دشواری های خاص خود را دارد و مشتریان علاوه بر زیبایی، به دنبال کیفیت، دوام و قیمت مناسب هستند. این کمپانی سعی کرده است تا با بهره گیری از نظریات مشتریان در مورد اهداف و طرح هایش، به طراحی برتر در زمینه ارائه محصولات چوبی با کیفیت و قیمت مناسب تبدیل شود.

کمپانی فلیپ کارت با ایکیا غول مبلمان رقابت می کند بدین ترتیب بدلیل فضای رقابتی و وجود داشتن رقابت در بازار، مشتریان از هر قشری و با هر درآمدی می توانند به این محصولات چوبی با کیفیت خوب و قیمت مناسب دسترسی داشته باشند. تمرکز کمپانی های تجارت الکترونیک بر علائم تجاری مختص خود، سود ناخالص بیشتری برای این شرکت ها به ارمغان می آورد و امکان نظارت بیشتر بر موجودی کالا را فراهم می کند. شیوانی سوری (Shivani Suri) مدیر ارشد علائم تجاری خاص فلیپ کارت عنوان می کند: «بازار مبلمان هندوستان ارزشی برابر پانزده میلیارد دلار آمریکا دارد. که شبکه های تجارت آنلاین تنها ده تا پانزده درصد آن را قبضه کرده اند. بنابراین ظرفیت بزرگی از بازار هنوز دست نخورده مانده است.» او معتقد است که در بازار هندوستان جا برای همه هست.

ایکیا ماه گذشته اولین فروشگاه خود را در هندوستان راه اندازی کرد و قصد دارد بیست و پنج فروشگاه دیگر تا ۲۰۲۵ در این کشور افتتاح کند. همچنین در صدد است با هدف فتح بازار مبلمان در کنار خرده فروشی ها، در سال آینده بخش تجاری خود را نیز راه اندازی کند.

افتتاحیه فروشگاه های زنجیره ای جدید فلیپ کارت با حراج بزرگ میلیاردی همراه است و محصولات این کمپانی با شناسنامه اصالت و کیفیت عرضه می شوند.

در این فضای رقابتی هر یک از کمپانی ها سعی دارند به منظور جلب مشتری خدمات خود را گسترش دهند. در این شرایط، قیمت ها را رقابت مشخص می کند نه شرکتی که نبض بازار را اختیار گرفته است. درنتیجه مشتریان کالاهایی را خریداری می کنند که با قیمت پایین تر و کیفیت بهتری ارائه می شوند. بنابراین رفتارهای رقابتی به کاهش هزینه های مصرفی، افزایش رقابت و از همه مهمتر کاهش شکاف طبقاتی می انجامد. نتیجه حاصل از رقابت چیزی درست بر خلاف بازارهای انحصاری و ادغام شرکت ها ست.

۳ نظر

  1. مهدی

    ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۳۵

    مطلب بسیار خوبی است موفق باشید

    پاسخ دهید

  2. سيمين وسولى

    ۳۱ فروردین ۱۳۹۹ ساعت ۱۸:۵۰

    با این مطلب متوجه شدم که چقدر ادغام شرکت ها به ضرر مصرف کنندگان است

    پاسخ دهید

  3. على

    ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۱۱:۳۴

    مطلب مفیدى بود

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

کسب و کار خانوادگی، خون در رگ های اقتصاد خاورمیانه

وقتی صحبت از ایده و توسعه کسب و کار خانوادگی می شود عده ای از افراد بلافاصله در ذهن خود تص…