صفحه اصلی خواندنی ها محصولات رج زدن در تار و پود رنگ و نقش فرش دستباف

رج زدن در تار و پود رنگ و نقش فرش دستباف

۰
فرش دستبافت
ارسال خبر

فرش دستباف ایرانی یک صنایع دستی ارزنده و البته پرطرفدار در بین مردم جهان که از اهمیت و جایگاه بالایی برخوردار است. فرش بافی در منطقه ما قدمتی طولانی دارد. در مناطق کوهستانی شرق از ترکیه و از طریق ایران و آسیای میانه تا چین که پشم گوسفندان و موهای شتر و بز طولانی و ظریف رشد می کنند، می توانید شاهد تنوع گسترده و تاریخ پر فراز و نشیب این هنر زیبا باشید. واژه فرش به معنی هر آنچیزی است که بر زمین گسترده می شود، اما امروزه به نوعی از گستردنی هاست که به سبب شیوه بافت، تکنیک و دار از دیگر انواعش مثل قالی، گلیم، جاجیم و گبه متمایز می شود. فرش دستباف ایرانی هم به سبب نقش و الگو، هم کیفیت پیاده سازی نقوش و هم کیفیت مواد اولیه مثل نخ و رنگ از برترین فرش های جهان به شمار می رود.

فرش دستبافت
فرش های شرقی و ایرانی هنوز به همان شکل هزار سال پیش بافته می شوند

تاریخچه فرش دستباف

در ابتدا فرشبافان، فرش را به شکل ابتدایی و با استفاده از رشته های پیچ خورده فرش را می بافتند اما بعدها و به مرور طی سده ها گره اختراع شد. می توان گفت تاریخچه فرش دستباف به تکنیک امروزی به دوره ساسانیان، هخامنشیان و چند صد سال قبل از میلاد برمی گردد. فرش های شرقی و ایرانی در بسیاری از موارد با همان شکل و فن هزار سال پیش بافته می شوند. رایج ترین فرش شرقی، فرشی است که از ترکیبی از بافت و گره زدن بافته می شود. ردیف های گره ابریشم یا پشم را روی پایه ای معمولا از پنبه می بندند که این ردیف های گره تبدیل به توده فرش می شوند. متاسفانه اطلاعات کمی در رابطه با نمونه اولیه فرش گره خورده در دست است، تنها تعداد کمی از آن ها در موزه ها نگه داری می شوند و متاسفانه نمونه های قدیمی تر آن از بین رفته اند.
البته در واقع بقای قدیمی ترین فرش بافته شده با گره موجود در جهان را، مدیون سرمای سیبری در مرزهای بیرونی مغولستان هستیم. این فرش یعنی فرش پازیریک را باستان شناسان شوروی در سال ۱۹۴۹ در حالی کشف کردند که در محفظه ای یخی دفن و بیش از ۲۵۰۰ سال به همین ترتیب در دل طبیعت حفظ شده بود. در رابطه با این فرش های کشف شده روایت هایی افسانه ای وجود دارد که آن ها را جذاب تر می کند. به عنوان مثال گفته می شود که اسکندر مقدونی از این فرش به عنوان یک پارچه بسیار ظریف در مقبره کوروش یاد می کند که با شکوه به روی تخت ها کشیده شده بود. پس از وقفه ای طولانی در پیشرفت فن و هنر فرشبافی این هنر در قرن پانزدهم میلادی و مجددا در ایران شکوفا شد، بعدتر در ترکیه رونق و سپس در اوایل قرن شانزدهم در هند و در قرن هفدهم در چین گسترش یافت. گرچه هنر بافندگی، بین اقوام سراسر جهان وجود و فنی مشترک داشته اما نتیجه نهایی هر قوم کاملا متفاوت بوده است. همانطور که گفته شد دوره خلاقیت در بافت فرش در ایرن به قرن پانزدهم میلادی یعنی زمان سلسله صفویه در زمان شاه طهماسب و شاه عباس برمی گردد. در این دوره با شکوه ترین و برجسته ترین فرش ها پدیدآمدند که دارای اهمیت تاریخی هستند. همچنین در این دوره بود که تبریز، کاشان، هرات و کرمان به مراکز اصلی تولید و بافت فرش تبدیل شدند. امروزه اصفهان و تبریز دو شهری هستند که بیشترین سهم از تولید و حتی صادرات فرش به کشورهای دیگر را به خود اختصاص داده اند.

انواع الگوهای فرش دستباف

امروزه نیز طرح های فرش های سنتی شرقی در برخی موارد با کاغذ و مداد کشیده می شوند. فرش های عشایری و ساده معمولا بدون هیچ الگویی گره می خوردند و اغلب از حافظه بافنده نشات می گیرند. همانطور سبک فرش منشا آن را نیز نشان می دهد. بسته به درجه جزئیات طراحی، فرش باید با تراکم خاصی گره خورده باشد. هر چه تراکم فرش بیشتر باشد، سطح جزییات بالاتر و تصاویر قابل درک تر هستند. بنابراین، فرش های بسیار ظریف با تراکم یک میلیون گره در هر متر مربع معمولا دارای نقوش و تزیینات بسیار مفصلی هستند. طرح فرش شرقی یا ایرانی را می توان به دسته های مختلفی تقسیم کرد. در طراحی های سنتی الگوهای سبک، هندسی و تصویری وجود دارد. علاوه بر این عناصر کاملا جدیدی در طراحی مدرن پیاده سازی شده اند که در ترکیب با طرح های سنتی قرار می گیرند یا کاملا جدید به کار می روند.

فرش دستباف

الگوهای تلطیف شده

الگوهای تلطیف شده خطوط منحنی هستند که می توانند در انواع مختلفی از اشکال وجود داشته باشند. غالبا به صورت گل ها یا نقوش گیاهی کشیده می شوند اما نقوش دیگری مانند گلدان هم نیز وجود دارد. الگوهای یکپارچه از چگالی و گره های بیشتری برخوردار هستند زیرا در غیر این صورت نمی توان آن ها را به شکل گرد نشان داد و زاویه دار می شوند. فرش های با کیفیت بالا اغلب الگوهای تلطیف شده ای دارند.

فرش دستبافت
فرش دستبافت
الگوهای هندسی آن هایی هستند که از خطوط مستقیم و زاویه ای تشکیل شده اند

الگوهای هندسی

الگوهای هندسی آن هایی هستند که از خطوط مستقیم و زاویه ای تشکیل شده اند. اینها شامل مستطیل، زاویه، مثلث و غیره هستند. آن ها اغلب در فرش هایی با تراکم گره ای کمتری استفاده می شوند که در طرح های آن ها از هیچ گونه منحنی استفاده نشده، البته فرم دایره از این قاعده مستثنا است زیرا آن را جزو اشکال هندسی می دانند. الگوهای هندسی معمولا در فرش های روستا و عشایر دیده می شود. این شامل فرش های گبه، شیراز و همدان است. همچنین گلیم ها که دارای الگوهای هندسی هستند و باعث ایجاد بافت صاف در آن ها می شوند.

فرش دستبافت
فرش مشاهیر در کاخ نیاوران

الگوهای تصویری

این نوع الگوها نمایانگر تصاویر انسان  یا حیوان هستند. الگوهای تصویری اغلب همراه با نقوش تاریخی یا اساطیری هستند. آن ها به جای الگویی مشخص، موقعیت یا شخص خاصی را تداعی و بازسازی می کنند.

فرش دستباف

الگوهای مدرن

طرح مدرن فرش های شرقی و ایرانی دستباف اکنون شامل نقوش متعدد و جدیدی هستند که طراحان معاصر آن را خلق کرده اند. ترکیبی از طراحی مدرن و هنرهای سنتی که مزایای بسیاری را نسبت به نمونه های بافته شده با ماشین را ارائه می دهند. رنگ های طبیعی به طور قابل ملاحظه ای ملایم و قوی هستند و نخ های آن ها از پشم نرم و سالم گوسفندان تهیه شده است. فرش های شرقی و ایرانی در طراحی مدرن و یا با طراحی کاملا جدید ارائه می شوند. برخی از آن ها ترکیبی هنری از الگوهای سنتی و مدرن هستند.

فرش دستبافت
هنرمندان ایرانی بعضی اشکال را طراحی می کردند که نشان دهنده یک داستان اسطوره ای خاص بوده است

مفهوم طرح های فرش دستباف ایرانی

چیزی که فرش دستباف ایرانی را خاص و تبدیل به یک اثر هنری می کند، نقش ها و رنگ های غنی آن است که باعث شهرت جهانی آن شده است. در بافت فرش دستباف به جای مواد مصنوعی، از پشم، رنگ های ابریشم و گیاهی کاملا طبیعی استفاده می کنند. هیچ دو فرش دستبافی شبیه به هم نیستند و این یک دلیل منحصر به فرد کننده در آن است. فرش دستباف ایرانی از نظر کیفیت و دوام بسیار مورد توجه هستند.
 موضوع دیگر این است که اسطوره شناسی همیشه بخش قابل توجهی از هنر کلاسیک فارسی بوده است. هنرمندان ایرانی بعضی اشکال را طراحی می کردند که نشان دهنده یک داستان اسطوره ای خاص بوده است. با این حال، امروزه این اشکال ساده شده و به عنوان نمادی برای نشان دادن اساطیر ایرانی در هنر استفاده می شود.
هر فرش ایرانی داستان منحصر به فرد خود را دارد. طراحی پازلی شکل رایج در بین اکثر آن هاست و این الگو به صورت درخت سرو که نماد معنویت و زندگی ابدی است، بافته می شود. الگوی ماهی با نماد باروری و ثروت نیز در فرش های ایرانی قابل توجه است. گل لوتوس یکی دیگر از نمادهای محبوب فرش ایرانی است که نشان دهنده قدرت، عشق و باروری است. در اساطیر فارسی، افسانه ای در مورد تولد میترا یا همان الوهیت نور وجود دارد که طبق آن ایرانی ها معتقد بودند که میترا در حالی به دنیا آند که دو ماهی از او محافظت می کردند و روی گل نیلوفر آبی نشسته بود. تصویر میترا که روی گل نیلوفر آبی نشسته و دو ماهی از او محافظت می کنند در اشکال مختلف فرش ایرانی دیده می شود. همچنین از الگوی نبرد بین شهریار و اهریمن در فرش های ایرانی نیز استفاده می شود. شهریاران نماد خوبی و اهریمن نماد شرارت هستند. مفهوم امید و غلبه بر تاریکی را می توان در فرش های ایرانی مشاهده کرد.

فرش دستبافت
در فرش دستباف ایرانی از گذشته باعث باشکوه تر شدن چیدمان و دکوراسیون های متفاوت شده اند و از دیرباز جایگاه قابل قبولی در دنیا دارند

ویژگی های فرش دستباف ایرانی

فرش دستباف ایرانی به دلیل نوع بافت و رنگ جلوه خاصی دارد. یکدیگر از ویژگی های فرش دستباف تقارن رنگ آن است. فرش دستباف در جهت خواب آن تیره تر دیده می شود. از خصوصیات یک فرش خوب دستباف منعطف بودن پرزهای آن است.
فرش دستباف به علت استفاده مواد طبیعی در تابستان یا زمستان گرم است. همچنین به علت استفاده از پشم، ابریشم و پنبه به عنوان مواد اولیه الکتریسیته ساکن از فرش تولید نمی شود و حساسیتی به وجود نمی آورد عمر و ماندگاری فرش دستباف بسیار بالاست.

فرش دستبافت
فرش وینتیج نوع جدیدی از تولید فرش است که در آن فرش به صورت کهنه نما در می آید

در نتیجه با بررسی کلی فرش دستباف می توان به با ازرش بودن و نفیس بودن آن ها پی برد. همینطور به خوبی می توان از آن ها در دکوراسیون های مختلف استفاده کرد. فرش دستباف ایرانی از گذشته باعث باشکوه تر شدن چیدمان و دکوراسیون های متفاوت شده اند و از دیرباز جایگاه قابل قبولی در دنیا دارند.

میانگین امتیازات ۴.۵ / ۵. تعداد امتیازات ۱۱۶

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

۱۸+۱ ایده نقاشی شبیه به کاغذ دیواری که فکر نمی کردید انقدر ساده باشند!

احساس می کنید دکوراسیون خانه شما قدیمی شده است؟ دلتان می خواهد دکوراسیون خانه خود را به رو…