صفحه اصلی خواندنی ها محصولات از بابا آدم تا شاخ قوچ و ردپای گرگ! نقوش گلیم بافی را بشناسید

از بابا آدم تا شاخ قوچ و ردپای گرگ! نقوش گلیم بافی را بشناسید

۲
طرح گلیم
ارسال خبر

همه ما حداقل ساعاتی از دوران کودکی را به سیر کردن در طرح و نقش فرش ها و گلیم ها گذرانده ایم. حتی اگر یادمان نیاید. راستش در دورانی که سینه خیز یا چهار دست و پا می رفتیم احتمالا انتخاب دیگری هم جز نظاره گری نقشمایه های ایرانی در فرش ها و گلیم ها نداشتیم. نقشمایه ها و طرحواره های هر فرهنگی در آثار هنر سنتی و صنایع دستی آن منطقه بروز و ظهور می کنند؛ از معماری و کاشی کاری و نقش برجسته گرفته تا سفالگری و بافندگی و … . در این میان تشابه ها، نزدیکی ها و به هم پیوستگی های فرهنگی هم وجود دارد که در آثار هر منطقه نمود پیدا می کنند. در خاورمیانه نیز با وجود همه تفاوت هایی که سبب تمایز و شناخت صنایع دستی هر کشور می شود، شباهت های بسیاری هم وجود دارد. نقوش گلیم ها هم از این قواعد مستثنی نیستند. قدمت نقوش و طرح گلیم هایی که خاستگاهشان خاورمیانه و آسیای مرکزی است است گرچه به صدها سال پیش بازمی گردد اما هنوز اساس نقشه های بافندگان را تشکیل می دهد. در این جا تعدادی از نقوش گلیم های این منطقه را که به طور ویژه میان اقوام ترک رایج بوده اند به همراه معانی نمادینشان بررسی می کنیم، نقوشی که نماد باروری، عشق و یا دشمنی هستند و حتما تعدا زیادی از آن ها را در حافظه تاریخی تان دارید!  

طرح گلیم

۱. دست  به کمر

این نقش یک زن دست به کمر را نشان می دهد که از شکل الهه مادر نشات می گیرد. این نقش به عنوان نماد مادری و باروری شناخته می شد.

طرح گلیم
طرح گلیم

۲. شاخ قوچ

این نقش هلالی شکل نماد باروی، قهرمانی، قدرت و مردانگی است.

طرح گلیم

۳. باوری

یک گلیم که ترکیبی از نقش های دست به کمر و شاخ قوچ را داشته باشد پر از نمادهای مثبت است. بازنمایی شکل های گیاهان دانه دار مانند گندم، جو، انار، خشخاش، خربزه، انجیر، انگور و توت نیز نماد باروری هستند.

طرح گلیم

۴. پیکره های انسان

نقش انسان برای بزرگداشت یک شخص خاص است یا انتظار برای فرزند را نشان می دهد.

طرح گلیم

۵. تل مو

این تل ها در گذشته برای تزئین موی عروس استفاده می شد که نقش آن در گلیم نماد انتظار یا آماده بودن برای ازدواج است.

طرح گلیم

۶. گوشواره

گوشواره ها هم هدیه ای برای تازه عروس ها بودند که در گلیم نشان از انتظار برای ازدواج داشت.

طرح گلیم

۷. زنجیر

زنجیر نشان دهنده همبستگی خانواده و سر سپردگی معشوق بود. همچنین هدیه دادن آن به زوج های تازه ازدواج کرده آرزو برای پایداری آن ها را نشان می داد.

طرح گلیم

۸. سینه

این نقش در گلیم جهاز تازه عروس ها نماد آمادگی آن ها برای ازدواج و بچه دار شدن بود. بعضی مواقع این نقش نماد مرگ و تابوت نیز هست.

طرح گلیم

۹. عشق و اتحاد

این نقش که از شرق دور آمده و با نام یین و یانگ شناخته می شود نماد هارمونی و تعادل بین زن و مرد است.

طرح گلیم

۱۰. ستاره

بسیاری از نقوش فرش ها و گلیم ها برای نشان دادن خوشبختی و باروری استفاده می شدند. نشان ستاره که معمولا با عنوان مهر سلیمان شناخته می شود نماد رحم الهه های مادر بوده است. ستاره های هشت پر یا بیشتر در بافت فرش های آناتولی ترکیه بیشتر دیده می شدند.

طرح گلیم

۱۱. کوزه

کوزه آب نماد پاکی است.

طرح گلیم

۱۲. آب روان

این نقش از اهمیت آب در زندگی انسان نشات می گیرد. نقش های ابر، گلدان یا کوزه آب همگی شکل های متفاوتی از یک تم هستند اما الگوی آب با توجه به موادی که در آن به کار رفته متفاوت است. اگر آب روی سنگ حکاکی شده باشد یک شکل زاویه دار به خود می گیرد اما در بافندگی به هم انحنا دارد و هم مثلثی است.

طرح گلیم
طرح گلیم گیاه بابا آدم

۱۳. گیاه بابا آدم

این نقش از گیاه بابا آدم سرچشمه می گیردو در گذشته باور بر این بود که بابا آدم چشم زخم را دور می کند. این نقش همچنین نماد فراوانی است.

طرح گلیم

۱۴. دست، انگشت، شانه

این نقش شامل پنج خط یا دانه می شود. به باور گذشتگان عدد پنج یا همان پنج انگشت باعث محافظت از چشم زخم می شود. نقش دست برای محافظت از چشم زخم استفاده می شد در حالی که نقش شانه نماد محافظت از ازدواج و تولد بود.

طرح گلیم

۱۵. طلسم

طلسم و دعا ها معمولا در قابی مثلثی شکل نوشته می شد که برای محافظت از عوامل شیطانی خارجی به کار می رفتند.

طرح گلیم

۱۶. چشم زخم

باور بر این بود که بعضی افراد قدرتی دارند که باعث صدمه، بدشانسی یا حتی مرگ می شوند. از نقش چشم زخم برای کم کردن قدرت این افراد استفاده می شد.

۱۷. چشم

نقش چشم از این باور نشات می گرفت که بهترین منبع برای مقابله با چشم زخم چشم خود انسان است.

طرح گلیم

۱۸. صلیب

این نماد هم برای دور کردن چشم زخم بوده است و باور بر این بود چشم زخم را به چهار قسمت تقسیم کرده و از قدرتش کم می کند.

طرح گلیم

۱۹. قلاب

برای دور کردن چشم زخم است.

طرح گلیم

۲۰. مار

تاریخ این نقش به انسان های اولیه بر می گردد. نماد کلی نفش محافظت است اما مار سیاه نشان خوشبختی و باروری است.

۲۱. اژدها

این موجود اسطوره ای پاهای شیر و دم مار را داشته است. باور بر این بوده است که اژدها صاحب آسمان و آب و مسبب خورشیدگذفتگی و ماه گرفتگی است. او همچنین محافظ گنج ها و درخت حیات است. یک افسانه دیگر می گوید هنگامی که اژدها و ققنوس با هم پرواز می کنند باران بهاری باریدن می گیرد. از همین رو گاهی اوقات اژدها مانند ابر ترسیم می شود.

۲۲. عقرب

برای محافظت در برابر عقرب ها این نقش ترسیم می شد. گاهی اوقات عقرب به شکل اژدها هم دیده می شود.

طرح گلیم

۲۳. دهان یا ردپای گرگ

از این نقش هم برای محافظت در برابر گرگ ها استفاده می شد. حمله گرگ ها تهدید اصلی برای عشایری که دام پروری می کردند بود.

طرح گلیم

۲۵. پنجه یا پای هیولا

هیولا به همان اژدها اطلاق می شد و این نقش هم همان نماد اژدها را دارد.

طرح گلیم
طرح گلیم
طرح گلیم درخت حیات

۲۶. درخت حیات

این درخت نماد زندگی جاودان یا آرامش در زندگی بعد از مرگ بود. از شکل درختان سرو، نخل، انار، انجیر، زیتون، راش و بلوط برای ترسیم این نقش استفاده می شد.

طرح گلیم
طرح گلیم گل

۲۷. گل

از گل ها در گوشه های فرش برای زیبایی استفاده می شود. گل هایی مانند رز، میخک، لاله و سنبل معمول هستند. بعضی از این گل ها نماد هم هستند برای مثال سنبل نماد بهشت و لاله نماد انتظار برای فرزند پسر است.

طرح گلیم

۲۸. نشان های خانوادگی

بعضی اقوام نشان خانوادگی خود را داشته اند که از آن در بافت گلیم استفاده می کرده اند.

طرح گلیم

۲۹. مرغان و پرندگان

پرنده نماد های بی شماری دارد. از جمله خوش شانسی و بد شانسی، خوشبختی، عشق، روح یک زن مرده، اشتیاق، منتظر خبری بودن و قدرت.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۴۴

۲ نظر

  1. آسا

    ۱۳۹۹/۰۴/۱۹ ساعت ۱۷:۱۳

    همیشه دنبال این نقش مایه ها بودم دستتون درد نکنه

    پاسخ دهید

  2. یاشار

    ۱۳۹۹/۰۴/۱۹ ساعت ۱۷:۱۵

    من زشته دانشگاهیم طراحی فرش گلیم بوده فک نمیکردم یه جایی مطلب به این جامعی راجع به نقوش فرش بخونم

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

۲۰ راهکار و ایده کاملا متفاوت برای چیدمان کوسن

کوسن ها را می توان آرایش مبل محسوب کرد؛ ممکن است شما مبل زیبایی داشته باشید اما این کوسنها…