صفحه اصلی خواندنی ها طراحان ژان روایر طراح داخلی کاخ سعدآباد و ساختمان سنا

ژان روایر طراح داخلی کاخ سعدآباد و ساختمان سنا

۳
ژان روایر

آنچه کاخ موزه سعد آباد را تماشایی کرده است، نه فقط ویژگی های تاریخی آن که جذابیت های فرمی و بصری معماری، طراحی داخلی و مبلمان آن است؛ رنگ های روشن، تزیینات برجسته و گرانبها و فرم هایی چشمگیر. طراح داخلی و دکوراتور بخشی از این کاخ، هنرمندی فرانسوی است که امروز به بهانه سالروز درگذشتش، بیشتر با او آشنا می شویم؛ یک طراح خودآموخته که نه فقط در خاورمیانه که در گوشه و کنار اروپا و امریکای لاتین هم آثار از خودش برجای گذاشته و فضای داخلی ساختمان های مهمی را از کاخ ها، تا هتل ها و رستوارن ها و اقامتگاه های خصوصی بی شمار را طراحی کرده است. امروزه این طراح، «ژان روایر» بیشتر با محصولات روشنایی و مبل ها و صندلی های بازیگوشش شناخته می شود. او که یک هنرمند پیشرو بود که با بهره گیری از مهارت های زیبایی شناسی اش، سبکی جدید خلق کرد. سبکی با فرم های ارگانیک و رنگ های روشن و تمرکز روی کیفیت بالای مواد اولیه.

ژان روایر
ژان روایر

ژان روایر (Jean Royère) در سال ۱۹۰۲ در پاریس در خانواده ای ثروتمند به دنیا آمد، پدرش یک کارمند عالی رتبه و مادرش از خانواده ای مهاجر بود. روایر ابتدا حقوق خواند؛ در کمبریج. بعد برای خدمت سربازی به فرانسه برگشت و بعد از آن کارش را به عنوان حسابدار در شرکت صادرات و واردات عمویش آغاز کرد. در سال ۱۹۳۱ زمانی که شش سال از آغاز کارش می گذشت با مدیر موزه هنرهای زیبای پاریس آشنا شد و کمی بعد با تشویق های عمو تصمیم گرفت سراغ حرفه طراحی داخلی برود.

ژان روایر
هتل کارتون شانزلیزه

روایر ابتدا در یک کارگاه کابینت سازی و مبل سازی در پاریس به یادگیری پرداخت و بعد در سال ۱۹۳۴ با طراحی داخلی هتل کارتون در شانزلیزه نامش در پاریس بر سر زبان ها افتاد. این سرآغاز فعالیت حرفه ای بود.
این هتل با طراحی مدرنش خیلی زود روایر را به کانون توجهات در پاریس تبدیل کرد و مجله «هنر و صنعت» مقاله ای راجع به کار او نوشت. روایر مبلمان سالن ها و تراس این هتل را با باکلیت، خیزران و لوله های فلزی ساخته و با بهره بردن رنگ های پاستلی در آن ها و فضایی دلنشین خلق کرده بود.

همچنین طراحی مبلمان و دکوراسیون هتل سبب شد «پیر گوف» که مدیر یکی از بزرگترین تولیدکنندگان مبلمان در فرانسه بود او را برای سرپرستی بخش معاصر شرکتش استخدام کند و روایر کار در شرکت سن آنتونیو را به تجربیات خود افزود. در همین دوره برای اولین بار توانست به مهمترین نمایشگاه هنری سالانه پاریس، یعنی «سالن پاییز» راه پیدا کند. صندلی هایی که برای خانه دکتر دکورت طراحی کرده بود در آن نمایشگاه مدال برنز را برایش به ارمغان آوردند.

روایر سال های بعد در نمایشگاه های متعددی با مجموعه هایی منحصر به فرد ظاهر شد تا اینکه در نمایشگاه میلان با آلوار آلتو و جو پونتی آشنا شد و این دو در ادامه فعالیت حرفه ای روایر و دیدگاه نسبت به رابطه هنر و صنعت تاثیرگذار مهمی گذاشتند.

سرآغاز یک حرفه بین المللی

روایر تا بیست سال بعد یعنی دهه ۵۰ فعالیتش را توسعه داد و خیلی زود استودیوی طراحی او در چندین کشور شعبه داشت، از تهران تا پاریس و سائوپائولو. او که به عضویت جنبش آوانگارد درآمده بود از چهره های شاخص این جنبش هنری در دیزاین شناخته می شود.

روایر در این دوران یعنی دهه پنجاه میلادی نمایشگاه هایی در خاورمیانه برگزار کرد که یکی از آنها در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بود. برگزاری این نمایشگاه و آشنایی محسن فروغی، معمار و رئیس دانشگاه، با روایر، زمینه ساز فعالیت های او در دهه های بعد در ایران بود.

او به ایران دعوت شد تا طراحی داخلی بخشی از کاخ سعد آباد را به سرانجام برساند. طراحی دفترکار پهلوی دوم، طراحی یک سینمای اختصاصی در کاخ، طراحی بخشی از اقامتگاه های شمس، اشرف و شهناز و طراحی مبلمان باغی بخشی از این فعالیت ها بود. صندلی های بیومورفیک سینما و چراغ های دیواری آن برای اولین بار در ایران در یک فضای داخلی استفاده می شدند. کم کم فعالیت روایر در تهران تا جایی گسترده می شود که او یک دفتر طراحی تاسیس می کند.

او علاوه بر دکوراسیون «هتل پارک تهران» در طراحی اماکن دیگری از جمله هتل های خرمشهر و کاروان، بانک کشاورزی، وزارت امور خارجه و همچنین عمارت بهارستان نیز نقش داشت اما آنچه  نامش را در خاورمیانه بیشتر مطرح کرد، همکاری در طراحی داخلی ساختمان سنای ایران بود که محسن فروغی و حیدر غیاثی معماری اش را بر عهده داشتند. روایر، رویه نهصد صندلی صحن سنا را چرم قرمز تیره انتخاب کرد و ساختارشان را آلومینیوم زر اندود. این صندلی ها در فرانسه ساخته شدند و با هواپیما به ایران آمدند.  

روایر طراحی های مدرن با مواد گرانبها را به کاخ های دیگر شاهان و فرمانروایان خاورمیانه هم برد، ملک فاروق مصر، ملک حسین اردن و برخی شاهان عربستان از حامیان او بودند و خود را آزادانه در بند ظرافت های آفرینش های هنری او کردند. روایر هم با رنگ های روشن، اشکال ارگانیک و طیف گسترده ای از گرانترین مواد اولیه چیدمان های تخیلی مشتریانش را واقیعت می بخشید. در خاورمیانه هتل سنت ژرژ در بیروت از دیگر آثار برجسته اوست. پس از خاورمیانه روایر کارش را به امریکای لاتین توسعه داد و به مدت حدودا بیست سال فعالیت های زیادی در برزیل و پرو داشت.

ژان روایر
مجموعه مبل خرس قطبی

این مبلمان خانه را به قصر تبدیل می کنند

روایر گرچه طراح داخلی بود اما بسیاری از مبلمان هایی که در طراحی هایش استفاده می شد را نیز خود طراحی می کرد، صندلی های تخم مرغی و صندلی فیل، میزهای کروی، انواع مختلفی از چراغ های پرشین و چراغ های وینی مجموعه ای از آثار او بودند که او با خلاقیت های غریب خود می آفریدشان. آثاری که به دلیل فرم های ارگانیک با یادآوری طبیعت حسی آرامشبخش منتقل می کنند.

در این دنیای دیجیتالی، راحتی هم تعریفی فیزیکی گرفته است و هر وقت راحتی جسمی در مبلمان مطرح می شود، ویژگی های خاصی از جنس و فرم بافت در ذهن ما تداعی می شود. مبل خرس قطبی روایر که در دهه ۴۰ طراحی شد، همه این ویژگی ها را دارد. این مبلمان کروی زیبا و بی نظیر با رویه مخمل پشمی نرم یادآور عروسک های مخملی کودکی است. این مبل علاوه بر زیبایی بصری، بسیار راحت است و گاهی لم دادن روی آن تنها چیزی است که می تواند کسی را آرام کند. مبل خرس قطبی هم طرفدارانش را در سرتاسر جهان دارد، محصولی که خانه را به قصر بدل می کند، ترکیبی از جدیت و نشاط را در خود نهفته و برای ذائقه مخاطب امروز هم خوش می آید و جذاب است.

برای بسیاری از مجموعه داران مبلمان داشتن یک نمونه اصلی از خرس قطبی یک چالش است چرا که کمتر کسی است که حاضر باشد خرس قطبی اصل خود را که از نمونه های اولیه است، بفروشد. نشیمن های خرس قطبی و صندلی های جفت آن در حراجی ها نیم میلیون دلار قیمت به خود می بینند و افراد سرشناس و هنرمندانی چون کانیه وست، جنیفر آنیستون، الن دگنرز و لری گاگزین تعدادی از این مبلمان را دارند و یک بار هم خواننده معاصر، کانیه وست توئیت کرد که «مبل خرس قطبی مبلمان مورد علاقه من است.» رکورد حراج یک مبل خرس قطبی۷۵۴۰۰۰ دلار در سال ۲۰۱۶ بوده است.

پاتریک سگوین که فروشنده و مجموعه داری فرانسوی است، چند سال پیش یک مجموعه قطبی (یک نشیمن دو نفره و دو مبل تک) را با قیمت ۱میلیون دلار به فروش رساند.

سبک ژان روایر

بخشی از درخشان بودن طراحی روایر به خاطر این است که او قطعات مینیمالیستی را طوری می آفریند که بدون هر ساختاری به نظر می رسند. او کلاف ها را با استفاده از تکنیک های سنتی خم چوب در لایه های فوم و پارچه پنهان می کند.

پاتریک سگوین می گوید «در مبل خرس قطبی پایه های بزرگ دایره ای فقط از زیر قابل مشاهده هشتند. چیزی که روحیه خلاق و کاملا آزاد روایر و ظرافت واقعی بدون ظاهرسازی را نشان می دهد. وقتی سطح این مبل را لمس می کنید سرانگشتانتان هیجان زنده می شوند. مشتریان این مدل در ابتدا محدود بودند اما فرم های آزاد و خطوط نرم نهایتا پیروز شدند.»

طبق گفته سگوین، بین سال های ۱۹۴۷ تا ۱۹۶۷ فقط حدود ۱۵۰ دست از این مبلمان ساخته شده است.

ایستگاه پایانی

روایر در اواخر زندگی اش از پاریس به آمریکا نقل مکان کرد و در ۱۴ می در سال ۱۹۸۱ در پنسیلوانیا درگذشت. او از یک دهه قبل از آن طراحی را متوقف کرده بود ولی پیش از مرگش بخش عمده ای از آثار بایگانی شده اش را به موزه هنرهای زیبا در پاریس واگذار کرد. از این آثار یک نمایشگاه مشهور در سال ۱۹۹۹ برپا شد که همزمان با افزایش علاقه مجموعه داران به طراحان فرانسوی میانه رو بود.

ژان روایر، صنعتگر، دکوراتور و سازنده مبلمان فرانسوی خودآموخته، در تمام دوران تأثیرگذاری خود از استعداد ذاتی بی نظیرش در فرم پردازی بهره برد. طراحی های روایر بین ظرافت قبل از جنگ و مدرنیته پس از جنگ خلق شدند. شاید بهتر است گفته شود که طراحی روایر شکافی بین این دو سبک را پر کرد و در حالی که با مضامین خیالی تری بازی می کرد.

پاتریک سگوین مجموعه داری است که به کشف مجدد بسیاری از طراحان فرانسوی مانند ژان پرووه نیز کمک کرد و در بازشناسی آثار دوره مدرن فرانسه نقش موثری داشت. او که سال هاست که نمایشگاهی از آثار روایر برگزار می کند می گوید: «آنچه در مورد کار روایر برای من اهمیت داشت حس آزادی بزرگی بود که از دل آن مبلمان خلق می شود. از نظر اشکال، مواد و تکنیک ها، این کاملاً آشکار است که روایر به دنبال جستجوی زیبایی شناسی برای نتیجه گیری منطقی خود بود. همه آثار او بی انتها و بی نظیر است.»

شاید بتوان گفت ژان روایر یک از طراحان جهانی میانه قرن بیستم است که واژگان منحصر به فرد در زبان طراحی مبلمان خلق کرد و برای همین به شهرت دست یافت و نامش را در تاریخ هنر ماندگار کرد.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۳۹

۳ نظر

  1. امیر

    ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۲۳:۱۷

    مطلب جامع و کاملی بود

    پاسخ دهید

    • محدثه طالبی

      ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۰۹:۱۸

      ممنون از توجه شما.

      پاسخ دهید

  2. شیما

    ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۱۱:۳۲

    به به چه کرده با کاخ سعدآباد هر وقت می رم اونجا ابهتش منو می گیره

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

دکوراسیون فروشگاه ایده آل چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟ + تصاویر

اجازه دهید قبل از پرداختن به نکات مربوط به چگونگی دکوراسیون فروشگاه به یک تشبیه زیبا برای …