صفحه اصلی خواندنی ها طراحان مریم کامارا معمار نیجری که با آثار خود سرگذشت آفریقا را بازمی گوید

مریم کامارا معمار نیجری که با آثار خود سرگذشت آفریقا را بازمی گوید

مریم کامارا معماری از نیجر

با ورود مدرنیته به حوزه های مختلف اجتماعی و کاربردی، زمینه دگرگونی در کشورهای در حال توسعه از سال ها پیش فراهم شد. مقوله معماری بومی هم از این قاعده مستثنی نبود. معماری بومی و سنتی که بر اساس عناصر گوناگون از جمله فرهنگ، اقتصاد، معیشت و عوامل اقلیمی هر منطقه شکل گرفته بود، به نوعی فرهنگ، اصالت و هویت خود را فراموش کرد و با جایگزین کردن اندیشه ها و شیوه های معماری مدرن، سبب بروز تغییرات گسترده ای در شکل معماری روستاها و شهرها شد. مدرنیته سعی در نفی سنت ها دارد و برای رسیدن به تجدد، زنجیرهای اتصال به گذشته را پاره می کند. اما مریم کامارا معمار نیجری به مفهوم غربی مدرنیته توجهی ندارد و به جای آن بناها و فضاهایی را در ذهنش می پروراند که با واقعیت زندگی مردم همخوانی دارد.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری در استودیوی خود، پروویدنس آر. آی، در مقابل بوم های نقاشی نشسته تا بافت و فرم را بررسی کند

کامارا در ۶ سالگی به همراه خانواده خود از نیامی، پایتخت نیجر، به شهر آغادیز (Agadez) نقل مکان کردند. این شهر تاریخی فاصله چندانی با صحرای وسیع ساهارا ندارد و خیابان‌های باریک آن با خانه‌هایی قدیمی از خشت های قرمز رنگ احاطه شده‌اند. کامارا طی پنج سال اقامت در دل صحرا، بارها همراه پدرش که مهندس معدن بود به کوه های مجاور سفر کردند. آنها نقاشی های عصر حجر را بر دیواره غارها و آثار باقی مانده از حضور عشایر در آن منطقه را _ زمانی که سرسبز و آباد بود _ می دیدند. کامارا اکنون ۴۱ سال دارد و در کنار همسرش، که استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه براون است، در استودیویی به نام پروویدنس آر. آی (Providence, R.I) کار می کند، همچنین در کارگاه ماسومی (Atelier Masomi) در نیامی که از سال ۲۰۱۴ تاسیس کرده است. او می گوید: «دیدن آثار باستانی به آن وسعت، تلنگری بود تا به دنبال تاریخ سرزمینم بروم. من نمی توانستم باور کنم آفریقا سرزمینی بدون هویت تاریخی است.»

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – کامارا نمای بیرونی هر ساختمان را با توجه به نیازهای فرهنگی و اقلیمی کاربران خود طراحی می کند

کامارا از سال ۲۰۱۳، پس از اتمام دوره کارشناسی ارشد معماری از دانشگاه واشنگتن (و ارائه پروژه جنسیت و فضای عمومی برای پایان نامه خود)، تمرین های عملی خود را شروع کرد. طراحی ساختمان های او مثل خواندن نامه ای بلندبالا از مردمی است که در آنها ساکن هستند، روایت سرگذشت آنها، شیوه رفت و آمدشان، نیازها و آرزوهایشان که با نگاهی دقیق و موشکافانه، ذره ذره در کارهایش گنجانده است.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – سیمان، فلز بازیافتی وآجرهایی از خاک همان منطقه مصالح مورد نیاز وی را تامین می کنند

تقریبا تمام مصالح مورد نیاز برای ساخت این فضاهای هندسی از سه محصول بومی تشکیل شده است، سیمان، فلز بازیافتی وآجرهایی از خاک همان منطقه. کامارا فضا را از درون به بیرون طراحی می کند و برای ایجاد طرح های خود، الگو های محیطی و فرهنگی را در نظر می گیرد. همچنین برای فراهم کردن محیطی متناسب با نیازهای مشتری های خود، فناوری معاصر و سنتی را با هم تلفیق کرده است.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – با توجه به آب و هوای گرم و خشک نیجر بومیان نیاز مبرمی به سایه بان دارند

او می گوید: «اهمیتی ندارد کجا هستید چون معماری فرایند اکتشاف است. در معماری فضاسازی مهم نیست بلکه مهم تشریح کار و چگونگی تبدیل فرم به آن چیزی است که می خواهید.»

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری بناها و فضاهایی را در ذهن می پروراند که با واقعیت زندگی مردم بومی همخوانی دارد

کامارا در سال ۲۰۱۶ اولین پروژه بزرگ خود را در نیامی شامل ۲۰۰۰ مجتمع آپارتمانی، با همکاری معمارانی چون یاسمن اسماعیلی، الیزابت گلدن (Elizabeth Golden) فیلیپ استراتر (Philip Sträter) آغاز کرد. او در این پروژه، مشکلات عدیده خانه کودکی خود را مدِ نظر قرار داد. پس از استقلال نیجر در سال ۱۹۶۰ بیشتر خانه های طبقه متوسط به سبک غربی ساخته شدند. ساختار بتنی این ساختمان ها گرمای طاقت فرسای هوا را دوچندان می کرد و دیوارهای داخلی با وجود فراهم کردن حریم خصوصی، مانعی برای تجمعات سنتی و مذهبی در فضای خانه و خیابان بودند.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری در کنار دیوید آدجی معمار نامدار انگلیسی

کامارا می گوید: «من تمام تنش ها و مشکلات دوران کودکی ام را به یاد دارم که همگی حاصل تضاد بین نحوه ساخت خانه ها و شیوه سنتی زندگی ما بود. مشکلاتی که همیشه دست و پای ما را می بست و ناشی از بی توجهی به شرایط اقلیمی و فرهنگی در طراحی و معماری ساختمان ها بود.»

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – ماکت مربوط به یکی از پروژه های کامارا

بنابراین او در این پروژه، با الهام از معماری شهرهای نیجر در دوران قبل از استعمار، به طراحی و معماری خانه های خشتی آن زمان فکر کرد. خانه هایی با هشتی های سرپوشیده و مواد عایق گرما که فضای داخلی خانه را خنک نگه می داشتند و به این ترتیب تصمیم گرفت کاری مشابه انجام دهد.

همانطور که انتظار می رفت با فقر جامعه روستایی آشنا بود، بنابراین می دانست استفاده از زمین به عنوان منبع تامین مصالح برای یک پروژه شهری، می تواند احساسات طبقه متوسط را جریحه دار کند، اما کامارا متعهد شد که از این مواد نه تنها برای ساخت خانه های مقرون به صرفه و سازگار با محیط زیست استفاده کند، بلکه از آن به عنوان ابزاری در راستای اجرای یکی از فناوری های بومی بهره ببرد.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – یکی از ویژگی‌های کاری کامارا تمایلش به ایجاد فرم هایی هندسی به رنگ های روشن است

او با ترکیب خاک و مقدار کمی سیمان، چهار سازه به هم پیوسته ساخت که به جای دیوارهای اطراف خانه قرار گرفتند و به این ترتیب حیاط های باغچه دار به سبک غربی جای خود را به حیاط های داخلی سرپوشیده و سایه دار برای خانه ها دادند.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – کارهای کامارا کاملا بر اساس فرهنگ بومی کشورش ساخته می شود

در امتداد دیواره های بیرونی، سوراخ های مربعی شکل کوچکی قرار داد تا علاوه بر تامین نور، به تسهیل تهویه طبیعی کمک کنند و منجر به خنک شدن فضای داخلی ساختمان اصلی شوند.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – کامارا مشکلات عدیده خانه کودکی خود را به یاد دارد که حاصل تضاد بین نحوه ساخت خانه ها و شیوه سنتی زندگی آنها بود

سکوهای کوتاهی به سبک گذشته در امتداد نمای بیرونی ساختمان قرار دارد تا برگزاری مراسم سنتی را در اجتماعات مردمی، ساده تر کند.کامارا با دیدن نتیجه نهایی کار، به شدت تحت تاثیر قرار گرفت چون کاملا شبیه به خانه های خشتی سنتی قرن هجدهم در شهر زیندر (Zinder) شده بود.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – ساختمان های کامارا شبیه نامه ای بلندبالا از مردمی است که در آنها ساکن اند

به این ترتیب درک و دریافت کامارا از فضا او را به نقطه ای کشاند که قرن ها پیش از او، معمارانی برجسته به آن رسیده بودند.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – کامارا نمای بیرونی هر ساختمان را با توجه به نیازهای فرهنگی و اقلیمی کاربران خود طراحی می کند

 پروژه بعدی کامارا مجموعه به نام حکما (Hikma) در روستای دنداجی بود. این پروژه به دنبال مرمت و احیای بنای یک مسجد خشتی با قدمتی ۳۰ ساله شروع شد که گنبدهای گِلی و پوشالی، نقاشی های نقش برجسته و همه عناصر مذهبی آنجا تخریب شده بودند.

کامارا و همکارش، یاسمن اسماعیلی، بعد از چندین جلسه طولانی با نمایندگان محلی، طرحی ارائه دادند که در آن بنای قدیمی مسجد را به یک کتابخانه تبدیل کنند و در ضمن یک مسجد جدید هم در کنار آن بسازند. آنها در این پروژه برای بازسازی مسجد و تبدیل آن به کتابخانه از بومیان همان منطقه کمک گرفتند و برای سالن مطالعه، پارتیشن و پله ها از فلز استفاده کردند تا معماری مدرن را با فضای سنتی ترکیب کنند. نمای آجری کتابخانه به چشم اندازی تماشایی از گنبدهای گِلی مسجد بر فراز ستون های باریک و سفید رنگ در ارتفاع نُه متری از زمین باز می شد. کامارا می گوید: «مسیر باغچه مانند بین این دو ساختمان فضایی واحد می سازد و ایمان و دانش رابه هم پیوند می زند.»

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – بومیان هم در پروژه بازسازی مسجد و کتابخانه مشارکت داشتند

به عبارت دیگر، در این پروژه  علم و ایمان هر دو در یک سطح قرار می گیرند و کامارا از اولویت دادن یکی بر دیگری خودداری کرده است.

این پروژه فضایی برای یادگیری، مطالعه، بازی و عبادت فراهم می کند و قطب فرهنگی و آموزشی است که در آن علم و مذهب در کنار هم و در صلح و آرامش، برای پرورش ذهن و تقویت جامعه همکاری می کنند.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – طاق های آجری و ستون های سفید به القای حس آرامش کمک می کند

مصالح اصلی در این پروژه، آجرهای خشتی از خاک همان منطقه است چون علاوه بر کاهش مصرف انرژی، در تنظیم دمای ساختمان عملکرد بهتری دارند. همچنین همانطور که کامارا قول داده بود، هزینه ساخت را کاهش می دهد. کامارا همیشه آرزو داشت یک مرکز فرهنگی جدید با برج های آجری بیضی شکل و فضایی برای کتابخانه و گالری در قلب نیامی بسازد.

مریم کامارا معماری از نیجر
مریم کامارا معمار نیجری – آثار کامارا فراتر از این تصور کلیشه ای است که معماران آفریقایی باید فقط روی پروژه هایی مثل کلینیک و مدرسه متمرکز شوند

او در حال حاضر علاوه بر برنامه ریزی برای این مجموعه به دنبال راه حلی اساسی برای مبارزه با استبداد غربی است که هنوز هم بر فضای فکری کشور آنها حاکم است. تفکری که می گوید معماران آفریقایی تنها باید کلینیک‌ و مدرسه روستایی بسازند و هرگز به آرمان‌های والاتر توجه نکنند.

کامارا، این نوع نگرش را نه تنها محدودیت تلقی نمی کند بلکه آن را توهین به مردمی می داند که به آنها تعلق دارد و برایشان کار می کند. او می خواهد با کسب تجربه های بیشتر در زندگی، جرات و جسارت عملی کردن رویاهایش را به دست بیاورد.

مریم کامارا معمار نیجری




برگرفته از: نیویورک تایمز

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۳۷

۲ نظر

  1. النا عمید

    ۱۳۹۹/۰۶/۱۵ ساعت ۱۱:۵۳

    خیلی تاثیرگذار بود… دفاع از مردم، سنتها و پایبندی به فرهنگ کشور خود چقدر زیباست. پاسخ به نیاز مردم که به خاطر این نوع معماری ناهمگون عذاب کشیده اند

    پاسخ دهید

  2. امید خضری

    ۱۳۹۹/۰۶/۱۵ ساعت ۱۷:۱۶

    چقدر این طرح سایه بونها قشنگه… مثلا برای شهرهای مناطق گرمسیر مثل استان خوزستان چقدر خوب میشه.. ازین نوع معماری استفاده کرد

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

فوت و فن طراحی جزیره آشپزخانه چند منظوره و کاربردی

جزیره در اصل نوعی پیشخوان مستقل است که درست وسط آشپزخانه قرار می گیرد و از منظر زیبا شناخت…