صفحه اصلی خواندنی ها سبک زندگی هفت سین یا هفت شین؛ تحریف سنت ها یا اشتباه دنباله دار زبانی؟

هفت سین یا هفت شین؛ تحریف سنت ها یا اشتباه دنباله دار زبانی؟

هفت سین یا هفت شین
denitte

نوروز اولین روز بهار و آغاز سال جدید در تقویم ایران است. ما ایرانی ها هر ساله اولین روز بهار را جشن می گیریم. این جشن در روز اعتدال بهاری برگزار می شود یعنی زمانی که زاویه هر دو نیمکره زمین نسبت به خورشید برابر است و بنابراین هر دو نیمکره به صورت یکسان نور خورشید را دریافت می کنند. اعتدال بهاری نیمکره شمالی، نشانگر شروع بهار در این نیمکره و شروع پاییز در نیمکره دیگر است.
این سنت در اصل یکی از جشنواره های زرتشتیان و مقدس ترین آن ها بوده و معتقدند که شخص زرتشت آن را ابداع کرده است. گرچه تاریخ مشخصی از مبدا آن وجود ندارد اما در میان ایرانیان از دوران هخامنشیان تاکنون، سال رسمی جدید با اولین روز از فصل بهار و همزمان با اعتدال بهاری آغاز می شود. در این مطلب علاوه بر گذری کلی بر تاریخ هفت سین و نماد های این سفره می خواهیم به یک سوال قدیمی پاسخ دهیم: هفت سین یا هفت شین؟

هفت سین یا هفت شین
نوروز در زمان هخامنشیان رویداد مهمی بود

گذری بر تاریخچه و آداب هفت سین

اصطلاح نوروز به صورت نوشتاری، برای اولین بار در تاریخچه ایرانیان و در قرن دوم میلادی دیده شده، اما در زمان هخامنشیان هم روز مهمی بوده است. روزی که پادشاهان ملل مختلف که تحت پوشش امپراتوری ایران بودند به آنجا می آمدند و هدایایی به امپراتور ایران، که پادشاه پادشاهان (شاهنشاه) هم نامیده می شد، پیشکش می کردند. و همچنان برای ما ایرانی ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ما نوروز و نو شدن طبیعت را آغاز سال جدید می دانیم و معتقدیم می توان همراستا با طبیعت دوباره متولد شد و در سال جدید، نگرشی نو به زندگی داشت.
در سنت ما هر ساله تقریبا از یک ماه قبل، خانه تکانی شروع می شود. ده روز قبل از سال نو گندم، جو، عدس و سایر دانه های سبزیجات را برای سبزه انداختن در بشقاب های چینی و ظروف سفالی خیس می کنیم تا برای سفره هفت سین حدود هفت تا هشت سانتیمتر بلند شده باشند. در زمان تحویل سال سفره هفت سین می چینیم و همه اعضای خانواده، دور آن می نشینیم و مشتاقانه منتظر اعلام زمان دقیق اعتدال بهاری می مانیم. بزرگ خانواده دعای نوروز را می خواند و پس از تحویل سال، همه اعضای خانواده یکدیگر را می بوسیم و نوروز را تبریک می گوییم. بزرگترها به کوچکترها عیدی می دهند و بعد، به دید و بازدید اقوام و آشنایان می رویم. در ایران تعطیلات تا سیزده روز ادامه خواهد داشت و در روز سیزدهم، همه به دل طبیعت می رویم و سبزه ها را در آب روان می ریزیم تا نحسی را از خود دور کنیم، این رسوم در بسیاری از کشورهای غرب آسیا با تفاوت هایی وجود دارد.

هفت سین یا هفت شین
تمام منابع موثق با هفت عنصر موافق هستند و نماد هفت به دلیل تقدس آن در میان ایرانیان ثابت مانده است

هفت سین یا هفت شین

و اما برویم سراغ سوال اصلی هفت سین یا هفت شین؟ نوروز آداب و رسوم زیادی دارد اما یکی از مهمترین و زیباترین آنها، پهن کردن سفره هفت سین است که همیشه قبل از تحویل سال نو چیده می شود. اما سفره هفت سین چیست و چرا سفره هفت سین به عنوان بخش مهمی از مراسم جشن نوروز در نظر گرفته می شود؟ آیا روایت هفت شین یا هفت چین صحت دارد؟
این سفره هفتگانه حکایت های مختلفی دارد. برخی می گویند در دوران هخامنشی و پیش از ظهور اسلام، مردم در نوروز هفت ظرف چینی در سفره می گذاشتند که به آنها هفت چین یا هفت چیدانه می گفتند.
برخی می گویند در زمان ساسانیان، شمشاد به نشانه سبزی و آبادانی به این سفره افزوده شد و هفت چین به هفت شین تغییر یافت که عبارت بود از شراب، شکر، شربت (شیره)، عسل (شهد)، شیرینی، شیر و شیر برنج. آنها شراب را نماد شادابی، شکر را نماد شیرینی، شیر را نماد غذای مغذی، شیره را نماد قدرت، شهد یا عسل را نماد نتیجه شیرین کار گروهی، شیرینی را نماد شادکامی و شیر برنج را نماد طعم و مزه و سلامتی می دانستند.
از طرفی برخی معتقد بودند که پس از سقوط امپراتوری ساسانیان و ظهور اسلام در ایران، ایرانیان سنت ها و آداب و رسوم قدیمی خود را حفظ کردند و شراب را با سرکه، که آن هم از انگور است، جایگزین کردند و از آنجا که حرف «چ» در زبان عربی وجود ندارد، به هفت سین فعلی تبدیل شده است. همان هفت سینی که فردوسی، نزدیک به ۱۰۰۰ سال پیش، در اشعارش به آن اشاره کرده است.
طرفداران هفت شین تنها به ابیاتی منسوب به رودکی اشاره می کنند که در آن از هفت شین نام می برد. اما مخالفان ایده هفت شین معتقدند که زبان شناسان و باستان شناسان هیچ زمینه اساسی برای اثبات این ادعا ندارند. چرا که شمع، شهد و شراب واژه های نسبتا جدیدی هستند که در زبان فارسی قدیم به ترتیب سپندار، انگبین و باده نامیده می شدند. هیچکدام از عناصر هفت شین در این ابیات درواقع با حرف «شین» شروع نمی شدند. بنابراین نمی توانند وجود هفت شین را ثابت کنند.
با این حال، باید توجه داشته باشیم که در دوران باستان، بین زبان پهلوی ساسانی (پارسیک، در جنوب غربی ایران) و زبان پهلوی اشکانی (پهلوانیگ، در شمال شرقی ایران) تفاوت های جزئی وجود داشت و مردم اشکانی «شین» را «سین» و مردم ساسانی «سین» را «شین» تلفظ می کردند.
حتی اگر در این مورد اتفاق نظری هم وجود داشته باشد باز هم این روایت ها باورپذیر نیست. چرا که بیشتر این کلمات در واقع ریشه عربی دارند! به عنوان مثال: شراب (شرب) واژه ای عربی برای نوشیدنی و شمع که به معنای موم در زبان عربی است. بنابراین محال به نظر می رسد در ایران باستان و قبل از ورود اعراب از این کلمات استفاده شده باشد. اما از هفت سین یا هفت شین که بگذریم تمام منابع موثق با هفت عنصر موافق هستند و نماد هفت به دلیل تقدس آن در میان ایرانیان ثابت مانده است، حتی در آثار هنری تخت جمشید و سایر مکان های باستانی هم وجود دارد. بنابراین از آنجا که هیچ کدام از این ادعاها ریشه و سندیت تاریخی ندارند بهتر است وقت گران بهای خود را صرف این نظریه های مغالطه آمیز نکنید.

هفت سین یا هفت شین
این سفره نه تنها ارزش های سنتی و معنوی دارد، بلکه نشان دهنده سلیقه افراد است

سفره هفت سین نماد چیست؟

با آنکه هفت سین با گذشت زمان کاملتر شده اما نمادگرایی خود به طبیعت را حفظ کرده است. به طور سنتی، خانواده ها سعی می کنند تا جایی که می توانند سفره هفت سین زیبایی بچینند، زیرا این سفره نه تنها برایشان ارزش های سنتی و معنوی دارد، بلکه نشان دهنده سلیقه آنها است.
درواقع در دایره المعارف ایرانیکا و ویکی پدیا بیش از هفت عنصر نمادین که با حرف «سین» شروع می شوند برای سفره هفت سین آورده شده است. اما مهمترین آنها عبارتند از:
سبزه: یادآور سبزی مزارع و نماد آبادانی و سعادت است.
سمنو: غذایی مغذی که از جوانه های تازه گندم درست می شود. سمنو نماد رشد و جوانه زدن است.
سنجد: سنجد میوه درخت سورب است که در تابستان می توان زیر سایه آن استراحت کرد. سنجد نماد پناهگاه و امنیت است وقتی به آرامش خاطر نیاز دارید.
سیر: سیر فشار خون را پایین می آورد و آرامش بخش است. سیر نماد صلح و سلامتی است.
سیب: نمادی از میوه ها در دنیا است هم به صورت واقعی و هم تمثیلی. سیب نماد سلامتی و زیبایی است.
سماق: از آنجا که سماق به کباب طعمی ملایم و لذت بخش می دهد نماد سلیقه است.
سرکه: با آنکه ترش است اما نگهدارنده خوبی است و برای حفظ مواد غذایی و طعم بخشیدن به آنها است. سرکه نماد چاشنی های زندگی است.
سنبل: سنبل نماد آمدن بهار و بهاری شدن است.
سکه: سکه نماد ثروت و افزایش دارایی در سال جدید است. از سکه سفره هفت سین برای عیدی دادن هم استفاده می شود.
البته چند نماد اساسی هم وجود دارد با سین شروع نمی شوند. مثل قرآن، شمع، آینه، ماهی و تخم مرغ های رنگ شده. قرآن به نشانه توکل و توسل به خداوند متعال و درخواست بهترین ها و یاری از او در آغاز سال است. شمع نمادی از گرما، روشنایی و انرژی است تا ما را به سمت آینده ای هدایت کند که به زندگی دیگران روشنی، گرما و انرژی ببخشیم. آینه بازتابی از گذشته و نشان دهنده اکنون ما است تا با تامل در گذشته برای آینده برنامه ریزی کنیم. ظرف ماهی نشانی از یک زندگی شاد، فعال و پر جنب و جوش است و تخم مرغ های رنگی نشانی از خلاقیت و باروری است. درواقع سفره هفت سین نماد نور، گرما، زندگی، عشق، شادی، زایش، طبیعت و شکوفایی است و به معنای شکرگزاری از تمام نعمت های خوب و فراوانی است که در اختیار داریم.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۱۲۴

یک نظر ارسال شده است

  1. عاطفه حیاتی

    ۱۳۹۹/۱۱/۰۷ ساعت ۰۱:۱۰

    با دقت خوندم خییلی عالی و روان ترجمه شده بود ‌
    چند تا از ترجمه های خانم امیرسرداری رو قبلا خوندم ‌‌کارشون کاملا بی نقصه.درود👏

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

۲۰ نکته طلایی دکوراسیون داخلی خانه های کوچک

با وجود چالش های گوناگونی که زندگی در خانه های کوچک به همراه دارد، طراحی دکوراسیون این خان…