صفحه اصلی خواندنی ها سبک زندگی نوروز، جشنی همپای جاده ابریشم

نوروز، جشنی همپای جاده ابریشم

۴
جشن نوروز

به جرأت می توان گفت این روزها همگی لحظه شماری می کنیم که نوروز فرا برسد و بی قراریم تا سال پر تنش ۹۸ را به سلامت به سر بریم. این هیجان عمیق تر از شور و شوق هر ساله است و انگار از ناخودآگاه جمعی ما ایرانیان برخاسته و از این باور سرچشمه گرفته است که بهار طبیعت هم زمین را نو می کند و هم زمان را و مژده می دهد که مدبر سال و حال؛ باز ما را خوش احوال می کند و تا باد چنین بادا… اما در این روزها که رمقی برای پرداختن به مراسم پیش از نوروز نمانده است، شاید روایتی از نگاه دیگران، حال و هوای عید را باز در دلمان زنده کند.

جشن سال نوی ایرانی

نوروز سال نوی ایرانیان است و فارسی زبانان سراسر جهان همزمان آن را جشن می گیرند. قدمت نوروز، به قرن ششم قبل از میلاد مسیح برمی گردد. این ایام که که آغاز اعتدال بهاری است با تفاوت های جزیی در گفتار به صورت های نو روز، نیوروز و نروز گفته می شود، ٢١ ام مارس در منطقه‌ای وسیع در کشور های مسیر جاده ی ابریشم اعم از افغانستان، آذربایجان، هند، ایران، عراق، قرقیزستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکیه، ترکمنستان و ازبکستان و در میان مردمی با تفاوت های بارز دینی و فرهنگی برگزار می شود.

بخش هایی از این جشن از تاریخ زرتشتی نشأت گرفته و مراسمی دیرینه و مذهبی است. به نظر می آیدکه بازگشت بهار پیامی عظیم برای مردم دارد که نماد برتری و غلبه ی اهورا بر اهریمن و شادی بر غم است. مردم به استقبال راپیتونا یا همان روح روز می روند که در فصل سرما، روح زمستان آن را به زیر کشیده بود و طبق آداب و رسوم زرتشتی با جشن نوروز به آن خوشامد می گویند.

جشن نوروز
هفت سین نوروزی

آداب و رسوم محلی

نوروز با فرهنگ های مختلف و گوناگون درآمیخته است و یکی ازآنها افسانه شاه جمشید از اساطیر پارسی است، از این رو به نوروز جمشیدی هم شناخته می شود.

در افسانه ها، بدین گونه روایت شده‌ است که: جم (یما) در حال گذر از آذربایجان، بر روی تخت جمشیدی یا ارگ جمشید بود و جایی فرود آمد و با تاجی زرین بر روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو و جم را جمشید نامیدند. و در همه جا جشن و سرور برپا کردند. افسانه هایی مشابه در فرهنگ هندی و ترکی نیز وجود دارد؛ از دیگرافسانه هایی که در کشور های آسیای مرکزی بیشتر رواج دارد افسانه عمونوروز است.

از رسومی که در جشن های نوروز مشهود است می توان به دید و بازدید های فراوان همراه اعضای خانواده و دوستان و همچنین هدیه دادن و گرفتن اشاره کرد، همچنین در ایام نوروز نمایش های فرهنگی و تاریخی نیز اجرا می شوند.

معمولا به بچه ها اسباب بازی های کوچک وتخم مرغ های رنگی و تزیین شده داده می شود، غالبا مردم غذای یکسانی می خورند که شامل برنج پخته همراه با سبزیجات است که آن را با مخلفات محلی تزیین کرده می کنند.

از آیین و رسوم قرقیزستان در این ایام، مهمانی عمومی است که با چیدن صندلی در بخش هایی از مرکز شهر برگذار می شود، و از مردم با ظرف آشی از گوشت گاو به نام آش نوروز یا گوژه ( به معنی آش) پذیرایی می شود، این آش از هفت نوع ماده غذایی تشکیل شده است و پختنش به معنی خداحافظی با زمستان و غذاهای زمستانی است.

رسم دیگر رایج در نوروز آماده سازی و تزیین سفره یا میز نوروز است که در چیدمان آن از اجزایی نمادین استفاده می شود. این نماد ها با تفاوت ادیان، اندکی تغییر می کند؛ اما پای ثابت همگی آنها ،آب، شمع، سبزه، سمنو، آینه، تخم مرغ تزیین شده و میوه تازه است که سمبل پاکی، نشاط وفور نعمت، شادابی، باوری و حاصل خیزی برای سال جدید است.

در ایران این میز یا سفره ی هفت سین هفت جزء اصلی دارد که با حرف سین شروع میشوند ودر بخش هایی از هند هم نمونه ای مشابه آن دیده می شود.

در ارزیابی اهمیت این مراسم تاریخی می توان به ثبت نوروز در لیست میراث فرهنگی نا ملموس یونسکو اشاره کرد. همچنین در سال ٢٠١٠ مجمع عمومی سازمان ملل رسما ٢١ مارس را «نوروز» نامید.

جشن نوروز
جشن نوروز در ایران

جشن نوروز در ایران

ایرانیان سراسر جهان برای برگزاری جشن نوروز مراسمی مشترک دارند که آغاز آن نظافت خانه است. معنای نمادین این خانه تکانی، خداحافظی با سالی است که سپری شده است و استقبال از سال جدید.

در جغرافیای خاورمیانه و آسیای مرکزی فرارسیدن نوروز به معنای پایان فصل سرما و آغاز اعتدلال بهاری است. به علاوه جشن فرارسیدن بهار برای مردم این منطقه از دل تاریخ بر آمده است که نشان پایداری آن ها درگذر از دشواری هاست و برای بزرگداشت جایگاه و ارزش مادر طبیعت برگذار می شود.

جشن نوروز
بازار و خرید وسایل هفت سین

خانه تکانی

برگزار کنندگان نوروز از اوایل مارس خانه تکانی را آغاز می کنند، فرش ها شسته وپنجره ها گردگیری می شود. این آیین شروعی جدید برای همه ی اعضای خانواده است. نقره ها جلا داده و پرده ها را به خشک شویی می برند، مبلمان قدیمی تعویض یا تعمیر می شوند و پس از نظافت، همه ی گوشه و کنار خانه از تمیزی می درخشد. باور همگانی این است که با گرد و غباری که شسته می شود و از بین می رود، لوح روح آدمی جلا می گیرد واگر بیماری یا سرنوشت ناخوشایندی پیش رو باشد ایمن می شود.

بعد از خانه تکانی زمان خرید عید است. چند هفته آخر مانده به عید مردم برای خرید به فروشگاه ها و مراکز خرید می روند. چه اقلامی در لیست خرید است؟ لباس نو، کفش جدید، میوه های تازه، شیرینی جات، آجیل، گل و لوازم مورد استفاده در سفره ی هفت سین.

فروشگاه ها مملو از خریدار و سرشاراز شور و هیجان است. تعداد زیادی هم در انتظار پیشنهادات لحظه ی آخر در بازار پرسه می زنند.

احتمالا شلوغ ترین مکان ها در اخر سال گل فروشی ها هستند. مغازه هایی با انواع گل های تازه، فروشنده هایی که با بازار گرمی در پی جلب نظر هستند. بی شک قدم زدن در میان شلوغی بازار و همراه شدن با شور و هیجانی که در محیط جاریست  بسیار لذت بخش است.

احتمالا بعد از گل، سنبل بیشترین خواهان را دارد که ازآن به عنوان سمبل سعادت و شادی در فرهنگ ایرانی یاد می شود.

جشن نوروز
چهارشنبه سوری یا جشن آتش بازی

چهارشنبه سوری یا جشن آتش بازی

از مهم ترین پرده های نمایش نوروز، چهارشنبه سوری یا جشن آتش بازی است که در آخرین چهارشنبه ی سال برگزار می شود. در این جشن لباس های گوناگون می پوشند و آیین های مختلف برگزار می شود که مهم ترین بخش آن، پریدن از روی آتش است. از غروب آفتاب مردم آتش برپا می کنند و گرد آن ها جمع می شوند و با خواندن شعر«زردی من از تو سرخی تو از من» از روی آتش می پرند که ریشه در این باور دارد که آتش انرژی و گرمای خود را جایگزین رنگ پریدگی، بیماری، ضعف و مشکلات مختلف می کند.

مهمترین هدف از جشن آغاز سال نو داشتن نشاط و شادی همراه با اعضای خانواده است به همین خاطر در واپسین ساعات آخرین روز سال، مردم زودتر به خانه می روند تا وقت خود را با خانواده و کسانی که دوستشان دارند، بگذرانند

در آخرین ثانیه های سال قدیم و نزدیک شدن لحظه ی تحویل سال (تغییر زمستان به بهار) اعضای خانواده دور سفره یا میزی که هفت سین روی آن چیده شده و هرکدام سمبل چیزی است ، جمع می شوند.

هفت سین عبارتند از: سنجد نماد دانایی، سبزه سمبل تولد دوباره، سیب نماد از زیبایی و سلامتی، سمنو سمبل قدرت، سیر نماد صبر و سماق نماد برتری نیکی بر بدی. و تعدادی نماد دیگر از جمله سکه، آینه و شمع، تخم مرغ های رنگی و تزیین شده که نماد شانس، سلامتی، ثروت و شادی برای خانواده است.

قرآن در هفت سین مسلمانان جایگاه ویژه ای دارد و ماهی قرمز هم که بخش مورد علاقه کوچک تر هاست، فراموش نمی شود.

تعطیلات دو هفته ای نوروز برای بهبود روابط اجتماعی و استحکام پیوند اعضای خانواده و ملاقات دوستات قدیمی است. درطول این تعطیلات مردم برای دید و بازدید به خانه های یکدیگر می روند یا در خانه ی خود با میوه ی تازه و آجیل مهمانان خود پذیرایی می کنند. رسم است که بزرگ ترها مبلغی پول به عنوان عیدی به کوچک تر ها می دهند. برخی از خانواده ها نیز در تعطیلات نوروز از فرصت استفاده می کنند تا بار سفر ببندند و به سیر و سیاحت بپردازند.

جشن نوروز
سیزدهمین روز نوروز، سیزده بدر

سیزدهمین روز نوروز، سیزده بدر

روز سیزدهم ماه که آخرین روز تعطیلات است جشن بزرگ سیزده بدر برپا می شود، در این جشن ملی مردم برای پیک نیک و چادر زدن به حومه ی شهر یا پارک ها می روند و تمام روزشان را در طبیعت می گذرانند و معتقدند این کار آن ها را در برابر نحوست عدد سیزده محافظت می کند.

در این روز کودکان در دامان طبیعت بازی می‌کنند، و می نشینند و اوقات خود را به گپ و گفت می گذرانند. کباب درست کردن هم طرفداران بسیاری دارد و معمولا مرد ها رهبری را به عهده می‌گیرند. و این چنین نوروز را با خاطره ای خوش پش سر می گذارند.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۱

۴ نظر

  1. هستی

    ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۱۴:۳۲

    واقعا جالب بود،ما خودمون ایرانی هستیم و خیلی از رسم و رسومات رو نمیدونیم چه پیشینه ای دارن ، سالهاست مراسم نوروز رو انجام میدیم اما خیلی چیزی نمیدونیم ازش فقط همون کاری که گذشتگان میکردن ذو تقلید میکنیم ،مرسی بخاطر مطالب خوبتون .

    پاسخ دهید

  2. Nadya

    ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۲۳:۴۳

    ممنون … با خوندن این مطالب آداب و رسوم که بخش اصلی فرهنگ ما ایرانی هاست تداعی شد و چه حیف که دیگه چیزی از اون رسوم اصلی باقی نمونده

    پاسخ دهید

  3. تارا

    ۱۷ فروردین ۱۳۹۹ ساعت ۱۸:۵۹

    نورورز امسال که نتونستیم جایی بریم وار تعطیلات طولانی استفاده کردیم و چرخی تو سایتتون زدیم خدایی مطالب خوبی دارید . تقریبا دارم همه رو میخونم اما این مطلب واقعا برام جذابینت داشت لطفا بازهم از مسابییلمربوط به اداب و رسوممنون بزارید ما تنبلیم نمیریم دنبالش شما بزارید ما میخونیم باتچکرررررر

    پاسخ دهید

  4. سیما

    ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ ساعت ۱۵:۵۵

    امسال که نوروزمون با کرونا به فنا رفت ،چقدر با این متنتون دلم میخواست همه ی سنت ها رو انجام بدم ولی کلا سخت بود امیسال عید 😭😭😭😭😭😭😭😭😭

    پاسخ دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

چشم انداز صنعت مبلمان در دهه آینده از زبان ده نفر از فعالان این صنعت

قرن حاضر قرن تغییرات مداوم است اما این روزها تغییرات چنان سریع و گاه غیر منتظره هستند که پ…