صفحه اصلی خواندنی ها سبک زندگی آشنایی با جشن بهاربد و روز پیام آوری زرتشت

آشنایی با جشن بهاربد و روز پیام آوری زرتشت

جشن بهاربد
nowrooz

با پایان زمستان و سرمای آن، گیاهان و درختان کم کم از خواب زمستانی خود بیدار می شوند و عطر بهار را برای ما به سوغات می آورند. در میانه بهار یعنی در روز پانزدهم ماه اردیبهشت و جشن بهاربد برای ایرانیان روزی به خصوص است. البته با گذشت زمان رسوم کهن ایرانی و باستانی رو به فراموشی رفته، ولی اطلاع از و تاریخچه زیبای آن خالی از لطف نیست.

جشن بهاربد

جشن بهاربد چیست؟

یکی از جشن های گاهنباری ایرانی که در میانه فصل بهار و در روز ۱۵ اردیبهشت ماه برگزار می شود، جشن بهاربد یا گاهنبار میدیوزرم و روز پیام آوری زرتشت است. به این روز «دی به مهر» نیز می گویند. گاه شمار گاهنباری قدیمی ترین گاه شماری ایرانی است که جشن های ایرانی در آن ثبت شده است.
در این گاه شمار، آغاز و میانه هر فصل از سال جشن گرفته می شد. روز دی به مهر یکی از جشن های سالانه این گاه شماری است که در پانزدهم اردیبهشت هرسال جشن گرفته می شود. گاهنبار میدیوزَرِم به معنی میانه فصل سبز یا میانه بهار است.
اگرچه میانه بهار درواقع ۱۶ اردیبهشت ماه به شمار می آید. اما در قدیم و در زمان حال پانزدهمین روز ماه دوم هر فصل به عنوان میانه آن فصل شناخته می شود. در میانه فصل بهار، جشن دیگری به نام بهاربد یا جشن میانه فصل بهار وجود دارد که با این گاهنبار همخوانی دارد. هنوز هم در بعضی از مناطق مثل کردستان، این جشن زنده مانده در بین مردم آن و برگزار می شود.

جشن بهاربد

تاریخچه جشن میانه بهار

ریشه جشن های گاهنباری از نوعی تقویم کهن ایران باستان آمده است که مدت سال خورشیدی را به جای ۱۲ ماه خورشیدی، به ۴ فصل و ۴ نیم فصل تقسیم کرده است. هرکدام از این بازه های زمانی، جشنی با نام مخصوص به خود را به خود اختصاص داده اند.
سال گاهنباری از اولین روز تابستان شروع می شد و بعد از گذشت هفت پاره زمانی، یعنی ۳ پایان فصل و ۴ میانه فصل، سال بعد شروع می شد. آخر بهار یا اول تابستان جشن گاهنباری نداشته و فقط به عنوان جشن آغاز سال نو شناخته می شد.
نظام موسم های گاهنباری ساده و دقیق است و حتی اکنون اکثر روستانشینان و کشاورزان ایرانی از آن استفاده می کنند. سنجش زمان در میان کشاورزان به روش شمارش روزهای فصل رایج تر از سنجش آن بر اساس شماره روز و ماه است.

جشن بهاربد

پیام آوری زرتشت و جشن بهاربد

در متن پهلوی گزیده های زادسپرم، اشاره های کوتاهی به تاریخچه و رویدادهای دوره زرتشت شده است. علاوه بر این در آن برانگیختن زرتشت به پیامبری را هم به همین روز منسوب داشته است. به نقل از زادسپرم، زرتشت در دی به مهر به جشنگاهی می رود که در آن اکثر مردم جشنی به نام بهاربد را برگزار می کردند.
در بامداد همان روز، زرتشت به قصد کوبیدن هوم به کرانه رود دائیتی رفته و وهومن در آنجا برای او ظاهر می شود. او پوشاکی از روشنایی بر تن داشته و تمام بدن او از نور بود. وهومن زرتشت را به انجمن همپرسگی امشاسپندان برده و در آنجا اورمزد او را به دین آوری انتخاب می کند.
«زادسپرم» پسر کوچک تر «جم شاپوران» بود و نسبت او را به آذباد مهرسپندان، موبدان موبد معاصر شاپور دوم ساسانی می دانستند. روایت های نقل شده توسط زادسپرم در فصل های پنجم تا بیست و ششم گزیده های خود از رویدادهای زمان زرتشت، مثل داستان زایش زرتشت، پر از اندیشه های است که ممکن است ریشه در واقعیت های تاریخی نداشته باشند. ولی ارزش اکثر آن ها برای بررسی اندیشه ورزی و آرمان های مردم پدیدآورنده آن است.
ادامه متن درمورد رخدادهایی است که در طول سال ها و سده های بعد از انتخاب زرتشت به پیامبری اتفاق می افتد. این فهرست رویدادها به عنوان یکی از مهم ترین منابع رویدادنگاری و تقویم های تاریخی سنتی و اسطوره ای ایرانی شناخته می شود. پس از یورش اسکندر در سیصدمین سال پیامبری زرتشت، این فهرست به پایان می رسد.
از گزیده های زادسپرم فقط ۳ نسخه خطی به جامانده که کامل ترین آن در کتابخانه سلطنتی کپنهاگ نگهداری می شود. بازمانده هایی از جشن بهاربد مثل مراسم نمادین در حوض سعدی شیراز امروزه نیز در برخی از نواحی سرزمین های ایرانی وجود مانده است. ولی آیین های مربوط به بزرگداشت روز پیام آوری زرتشت فراموش شده و در هیچ منطقه ای برگزار نمی شود.
روایتی که زادسپرم از پیامبری زرتشت داشته در سده هفتم هجری در مثنوی «زراتشت نامه» به نظم برگردانده شده و بعد از آن در «دبستان المذاهب» به نثر بازگو شد.

چــو یــک نـــیــمــه از مــاه اردیـــبــهــشـت
گـذشـت و جـهـان گـشـت هـمـچـون بـهـشـت
ازان پـــس ازان جــشــنــگــه گــشــت بـــاز
بـــیـــامــــد بـــه نـــزدیــــک دریــــا فــــــراز
بـــروزی کـــه خـــوانـــی وُرا دی بـــمـــهــر
بــدانــگــه کــه خــورشــیــد بــنــمــود چـهــر

جشن بهاربد

معنی گاهان بار چهره میدیوزرم گاه

گاهان بار یا گهنبار واژه ای است که در زبان پهلوی آن را گاسانبار می گویند که ریشه آن کلمه گاس در اوستا گاتو به معنای گاه و هنگام است. گاهان بار معنای گاه و زمان به ثمر رسیدن و بارآوردن و همچنین برپایی بار همگانی و مهمانی می دهد. همچنین این روز یکی از جشن های موسمی زرتشتیان است.
ایرانیان باستان عقیده داشتند آفرینش جهان در ۶ مرحله توسط خداوند در ۶ چهره گاهنبار انجام صورت گرفته است. میدیوزرم گاه با میانه بهار، در چهل و پنجمین روز سال دی به مهر و اردیبهشت ماه در فرایند گاه آسمانی آفریده شده است.
میدیوزرم از کلمه اوستایی میئدیو به معنی میان و رزمیه به معنای بهار ریشه گرفته است و اولین گاهان بار در سال به شمار می آید. در این گاهان بار گیاهان رشد کرده و کشاورزی یک بار دیگر رونق می گیرد. به عقیده زرتشتیان زمان آفرینش آسمان توسط خدا گاهنبار میدیوزرم گاه است.ا
این گاهان بار در زمان برداشت خرمن و درو کردن غلاتی مثل جو و گندم برگزار می شود. در این جشن ها یکی از رسوم اصلی این بود که همه زرتشتیان از زن و مرد گرفته تا پیر و جوان و فقیر و غنی و ارباب و رعیت باید به طور یکسان در آن شرکت می کردند.
این افراد در یک جا گرد هم جمع می شده، آواز می خواندند و از یک سفره غذا می خوردند. این موضوع باعث همبستگی بیشتر آن ها با یکدیگر می شد. همچنین در پایان این مراسم باقی مانده خوردنی ها را به خانه افراد فقیر و نیازمند می فرستادند. با این که آن ها در جشن حضور داشته اند و غذاها را خورده بودند. این رسم به عنوان جزوی از نیکوکاری و دهش به شمار می آمده و در دین زرتشتی بسیار این امر سفارش شده است.

جشن بهاربد

روز جشن بهاربد و روز شیراز

همان طور که می دانید، روز ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز هم نام گذاری شده است. نام گذاری این روز به دلیل این است که در فصل بهار به خصوص در میانه آن، شهر شیراز به قدری زیبا و دیدنی می شود که شایسته است آن را جشن گرفت و خوشحالی زیبایی آن را با دیگران شریک کرد.
دیدن باغ های سرسبز و پر از گل و عطر بی نظیر بهارنارنج در بهار شهر شیراز مسحورکننده است. ماجرای نام گذاری و ثبت این روز هم توسط شورای این شهر پیشنهاد شد و مجلس هم از آن استقبال کرد و پس از تأیید مجلس این روز به نام روز شیراز در تقویم ایرانی ثبت شد.
در این روز مراسم های زیبا و جالبی توسط شهرداری و مسئولین وقت شهر شیراز ترتیب داده می شود که در آن همه این روز را به هم تبریک گفته و اظهار شادمانی می کنند. درواقع اردیبهشت ماه اوج شکوه و شکوفایی شهر زیبای شیراز است و حتی به عقیده برخی از افراد اردیبهشت در شیراز معنی می شود.

سخن پایانی

اگرچه بسیاری از جشن های باستانی و روزهای مهم مربوط به رسوم ایرانی به فراموشی سپرده شده اند و دیگر جشنی گرفته نمی شود. اما مطالعه درمورد آن ها و به خاطر سپردنشان باعث می شود که این روزها هنوز گرامی شمرده شده و برای همیشه از خاطرها نروند.
ما باید ریشه های عمیق خود را به خاطر سپرده و هیچ گاه فراموش نکنیم که نوادگان چه کسانی بوده ایم. به همراه جشن های جدید و مدرنی که در این روز ها برپا می کنیم خوب است این روزها را نیز بشناسیم و درموردشان با یکدیگر صحبت کنیم تا عطر و خاطره روزهای کهن ایرانی برای همیشه در یادها زنده بماند.

میانگین امتیازات ۵ / ۵. تعداد امتیازات ۳۱۳

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را از دست ندهید

۱۱ مورد صنایع دستی دکوراتیو که باید در خانه هر ایرانی باشد

صنایع دستی ایران تنوع زیادی دارند و بسیاری از آن ها به دلیل زیبایی بصری، به عنوان دکور کار…